1.Η Επέτειος μιας Διοικητικής Αποτυχίας.
Συμπληρώνονται σήμερα, 10 Ιανουαρίου 2026, ακριβώς δεκαέξι χρόνια από εκείνη την ημέρα του 2010, όταν ανακοινώθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο το πρόγραμμα «Καλλικράτης». Για την Αιανή η ημερομηνία αυτή δεν αποτελεί μια απλή επέτειο διοικητικής μεταρρύθμισης, αλλά αποτυχίας.. Αποτελεί την αφετηρία μιας οδυνηρής περιόδου μαρασμού, συρρίκνωσης και ερημοποίησης.
Δεκαέξι χρόνια μετά, τα «μεγαλεπήβολα» λόγια για «κράτος στην υπηρεσία του πολίτη» έχουν δώσει τη θέση τους στην ωμή πραγματικότητα: Η Αιανή, υπό το βάρος των συνεπειών της οικονομικής κρίσης και της διοικητικής μεταρρύθμισης, σε δέκα χρόνια έχασε το 21% του πληθυσμού της και ενδεχομένως σήμερα δεκαπέντε χρόνια μετά το ποσοστό να έχει φθάσει στο 25%, οι δημοτικές υπηρεσίες απομακρύνθηκαν, η τοπική αγορά κατέρρευσε και η «Ιστορική Έδρα» κατάντησε ένας τιμητικός τίτλος χωρίς περιεχόμενο, ένα «αδειανό πουκάμισο».
- Η ιστορία πρέπει να γραφεί σωστά.
Δεν πρέπει να ξεχάσουμε τι και πώς είχε γίνει. Είμαστε το 2010 όλοι οι δημότες σύμφωνοι με την παραμονή του Δήμου Αιανής; Με βάση τις δημόσιες τοποθετήσεις τους όχι όλοι. Μια μικρή μειοψηφία στην Αιανή για τους δικούς της λόγους ήταν υπέρ της συνένωσης με το Δήμο Κοζάνης. Ωστόσο αποδεδειγμένα η συντριπτική πλειοψηφία ήταν υπέρ της παραμονής του Δήμου Αιανής; Αρκεί να θυμηθούμε ότι μέσα σε δυο ημέρες 1469 ενήλικοι κάτοικοι Αιανής ( το 90% περίπου αυτών που βρίσκονταν στο χωριό ) υπέγραψαν υπέρ της παραμονής του Δήμου . Μόνο στο χωριό Αγία Παρασκευή οι περισσότεροι που τοποθετούνταν δημόσια ήταν υπέρ της Κοζάνης, αν και υπήρχαν πολλοί υποστηρικτές που εκφράζονταν υπέρ της παραμονής και μάλιστα ενυπόγραφα . Στα υπόλοιπα τα χωριά η συντριπτική πλειοψηφία ήταν υπέρ της παραμονής του Δήμου Αιανής . Αξίζει να σημειωθεί πως όλοι ανεξαιρέτως οι αυτοδιοικητικοί , Δημοτικοί σύμβουλοι & Πρόεδροι όλων των χωριών, ήταν και υπέγραψαν υπέρ της παραμονής του Δήμου Αιανής.
3 Το Παρασκήνιο μιας Προδιαγεγραμμένης Απόφασης
Πολλοί αναρωτιούνται ακόμα: «Γιατί χάθηκε ο Δήμος Αιανής;». Η αλήθεια, όπως προκύπτει από τα επίσημα έγγραφα και τις μαρτυρίες της εποχής, είναι σκληρή. Ο Δήμος Αιανής δεν καταργήθηκε λόγω έλλειψης επιχειρημάτων ή αδράνειας της τότε Δημοτικής Αρχής ή έλλειψη αγωνιστικότητας του λαού της Αιανής. Ο Δήμος καταργήθηκε- κακώς φυσικά – γιατί αυτός ήταν ο κρατικός -κυβερνητικός σχεδιασμός και η τότε πολιτική συγκυρία. Εμείς δώσαμε έναν μεγάλο, αλλά άνισο αγώνα από το 2007 έως το 2010, (θυμίζω πως δυο φορές με μαζική συμμετοχή κατεβήκαμε τον Μάϊο του 2010 στην Αθήνα στο ΥΠ.ΕΣ. και στη Βουλή) . Τι καταφέραμε ; Να πείσουμε τελικά στις 13 Μαΐου του 2010 ακόμα και την ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών να εξετάσει την αλλαγή του αρχικού σχεδίου των 333 δήμων ώστε να μας συμπεριλάβει στο τελικό σχέδιο νόμου των 350 Δήμων -με τη σύμφωνη γνώμη της ΚΕΔΚΕ- που θα κατατίθετο στις 19 Μαΐου.
Όμως, μια ημέρα μετά, η Αιανή, όπως και άλλοι, θυσιάστηκε στον βωμό της «δόσης του ομολογιακού δανείου των 10 δις €». Η εσπευσμένη κατάθεση του νομοσχεδίου στις 14 του μήνα για να ικανοποιηθεί η Τρόικα, οδήγησε στη μείωση των Δήμων από 333 που εξαγγέλθηκαν σε 325. Η Αιανή «κόπηκε» την τελευταία στιγμή, όχι γιατί δεν ήταν βιώσιμη, όχι γιατί δεν έπειθε , αλλά γιατί το κράτος έπρεπε να παρουσιάσει «αριθμούς περικοπών» στους δανειστές. Έτσι με τη λογική αυτή κόπηκαν, ενώ είχαν ανακοινωθεί στο αρχικό σχέδιο των 333 δήμων, ο Δήμος Βελβεντού στην Κοζάνη, ο Δήμος Μακεδνών στο Μαυροχώρι Καστοριάς, ο δήμος της Βασιλίτσας στα Γρεβενά και άλλοι πέντε Δήμοι σε άλλα μέρη της Ελλάδας.( νομούς Ηρακλείου, Βοιωτίας, Ηλείας, Αττικής και Θεσσαλονίκης). Όταν λοιπόν ακόμα και πανίσχυροι πολιτικοί παράγοντες της εποχής -τουλάχιστον δυο της περιοχής μας – δεν μπόρεσαν να σώσουν τις δικές τους πατρίδες ( π.χ. Πρόεδρος Βουλής από το Μαυροχώρι της Καστοριάς ), η Αιανή στάθηκε μόνη της απέναντι σε έναν οδοστρωτήρα που επέβαλε η εθνική χρεοκοπία, έναν οδοστρωτήρα που μπορεί να ισοπέδωσε τις δομές, αλλά δεν κατάφερε να σβήσει την ιστορική συνείδηση και την ανάγκη για αποκατάσταση.
Σημειώνω εδώ ότι και οι πέντε βουλευτές του νομού Κοζάνης κάτω από την πίεσή μας άρχισαν να διαφοροποιούνται από την αρχική τους θέση και ζήτησαν στις 24 Μαϊου 2010 με έγγραφό τους στο ΥΠ.ΕΣ.. και στη Βουλή να παραμείνει ο Δήμος Αιανής, χωρίς βέβαια να ληφθούν υπόψη, ενώ η Ν.Ε του κυβερνώντος κόμματος και η ΤΕΔΚ νομού Κοζάνης ήταν αντίθετες με το αίτημά μας μέχρι τέλους.
- Η Αποτυχία του Συγκεντρωτισμού
Η δεκαπενταετής εμπειρία στον Δήμο Κοζάνης απέδειξε ότι το μοντέλο του «υδροκέφαλου» δήμου, το συγκεντρωτικό αυτοδιοικητικό σύστημα , κατ΄ ουσίαν σύστημα ετεροδιοίκησης ,απέτυχε και οι δημοτικές αρχές του Δήμου Κοζάνης κατά βάση «θυμούνταν» την Αιανή περιστασιακά και δεν ασχολούνταν συστηματικά με σχέδιο και πρόγραμμα για την πρόοδο της, αφήνοντας την σχεδόν στην τύχη της. Όχι κατ΄ ανάγκη από πρόθεση ,αλλά από αντικειμενική αδυναμία διαχείρισης ενός τεράστιου γεωγραφικού χώρου, με πενήντα χωριά ,με πολλά προβλήματα και ιδιαιτερότητες, Αποτέλεσμα όλων αυτών :
• Το μεγάλο αρδευτικό έργο που περιμέναμε από το 1988 και θα συνέβαλε στην συγκράτηση του πληθυσμού έμεινε στάσιμο.
- Ο πολιτιστικός πλούτος των Μουσείων μας δεν συνδέθηκε ποτέ με ένα οργανωμένο σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής.
- Η ολοκλήρωση του οδικού δικτύου από τον Κήπο ως το Ρύμνιο και η σύνδεση με την Αιανή δεν διεκδικήθηκε ποτέ.
- Η αξιοποίηση των λιμνών Πολυφύτου και Ιλαρίωνα αγνοήθηκε πλήρως.
- Η δημιουργία σύγχρονης κτηνοτροφικής ζώνης με τις απαραίτητες υποδομές και κυρίως με την υδροδότηση των μονάδων ήταν έξω από τις στοχεύσεις.
- Η επιτακτική ανάγκη για φθηνή θέρμανση στις κατοικίες παρά τις προτάσεις μας δεν περιλαμβάνονταν σε κανένα σχεδιασμό .
- Η ανάγκη για τακτική συγκοινωνία για την εξυπηρέτηση των κατοίκων ήταν εκτός κάθε πρόνοιας.
- Οι πολιτιστικοί και αθλητικοί σύλλογοι, οι ομάδες των φανών και οι σύλλογοι γυναικών, που στο προηγούμενο διάστημα στηρίζονταν παντοιοτρόπως, αφέθηκαν να παρακαλούν για λίγα ψίχουλα, καθώς ο προϋπολογισμός δεν πρόβλεπε τίποτα για αυτούς.
*Η εγκατάλειψη της πρότασης, με υφιστάμενη μελέτη, για την αποακατάστη του Αη-Γιάννη του Προδρόμου που αποτελεί ορόσημο για την Αιανή. - Η αδιαφορία για την ασφαλτόστρωση του δρόμου που οδηγεί στον Βυζαντινό Ναό του Αγίου Δημητρίου Αιανής (1.500μέτρα) και μέχρι το Χτένι ( άλλα 3.100 μέτρα).
Δυστυχώς παρά την προσπάθεια των αιρετών από την Δ.Ε. Αιανής και των Προέδρων της Κοινότητας Αιανής, την περίοδο αυτή έγιναν ελάχιστα έργα και τα περισσότερα από αυτά ήταν στοχευμένα – σχεδιασμένα-δρομολογημένα από την προηγούμενη περίοδο.( π.χ Βιολογικός καθαρισμός, νέα πλατεία αν και το αποτέλεσμα της δεν ήταν καλό-ούτε εγκαινιάστηκε) . Εγκαταλείφτηκαν στη μέση ξεκινημένες μελέτες ( π.χ πολιτιστικό κέντρο) και δεν αξιοποιήθηκαν ιδέες και προτάσεις για καλύτερη ποιότητα ζωής (συνέχιση της οικιστικής ανάπλασης.) .
Όμως δεν είμαστε αγνώμονες , ούτε αχάριστοι , αναγνωρίζουμε ότι υπήρξαν και ορισμένες θετικές ενέργειες, ως αποτέλεσμα της επίμονης προσπάθειας των εκπροσώπων της Αιανής ( π.χ. Κέντρο Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης, σε υφιστάμενο κτίριο , που πρέπει να στελεχωθεί και εγκαινιαστεί , ενεργειακή αναβάθμιση Δημοτικού Σχολείου, παρεμβάσεις της ΔΕΥΑΚ στο δίκτυο Ύδρευσης , νομιμοποίηση αθλητικού κέντρου και ο υπό κατασκευή τάπητας αυτού με βασική χρηματότηση τα τέλη Α.Π.Ε. , η ορκωμοσία Δημοτικής Αρχής το 2019 στην Αιανή-ιστορική έδρα ), αλλά πέραν του ότι θεωρούνται απολύτως αυτονόητες , δεν είναι αυτές που κάνουν τη διαφορά σε ένα τόπο. Απαραίτητες διότι καλυτερεύουν τη ζωή, αλλά δεν φέρουν ανάπτυξη.
Κάπως έτσι η Αιανή μετατράπηκε από πρωταγωνιστής της ανάπτυξης σε θεατή της δικής της παρακμής.
Η πρόσφατη όμως προσπάθεια κατάργησης του Ληξιαρχείου μας το 2024-2025 ήταν απλώς η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της οργής. Διότι εδώ έχουμε καθαρή πρόθεση της Δημοτικής Αρχής να αφαιρέσει μια υπηρεσία και δεν συνδέεται με αντικειμενική αδυναμία διαχείρισης..
- Η Ώρα της Μεγάλης Αποτίμησης: Νομίζω πως ήρθε η ώρα να γίνει μια αποτίμηση από την κοινωνία της Αιανής αυτής της δεκαπεντάχρονης πορείας. Τι κερδίσαμε και τι χάσαμε; Το ερώτημα είναι απλό: Καλώς καταργήθηκε ο Δήμος Αιανής ή θα ήταν καλύτερα αν συνέχιζε την αυτόνομη παρουσία του;
Συμμετέχοντας σε αυτόν τον διάλογο, οφείλουμε να μιλήσουμε με ειλικρίνεια προς το πολιτικό σύστημα. Το 2010, μια συγκεκριμένη πολιτική επιλογή της τότε κυβέρνησης υποσχέθηκε σύγχρονο κράτος, αλλά για την Αιανή σήμανε την αρχή του τέλους. Στον τόπο μας υποδεχθήκαμε την τελευταία τριετία την ηγεσία της παράταξης που νομοθέτησε αυτή τη μεταρρύθμιση δύο φορές. Μας υποσχέθηκαν αξιολόγηση. Ήρθε η ώρα των πράξεων. Στην ιατρική και στην πολιτική ισχύει το «Ο τρώσας και ιάσεται». Ο πολιτικός χώρος που προκάλεσε αυτή την πληγή οφείλει σήμερα να πάρει τις πρωτοβουλίες για τη θεραπεία της. Το θέμα είναι πολιτικό και η απάντηση θα πρέπει να δοθεί με πολιτική λύση και μετά από δημοψήφισμα των κατοίκων με τη μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή. - Η Ώρα της Ευθύνης: Τι πρέπει να κάνει η Αιανή σήμερα;
Δεν έχουμε πλέον την πολυτέλεια της αδράνειας. Το 2026 πρέπει να είναι το έτος της μεγάλης επιστροφής. Η «Αυτοδιοικητική Κίνηση Πολιτών» που ιδρύσαμε το καλοκαίρι του 2025 δείχνει τον δρόμο.
Τα βήματα είναι συγκεκριμένα:
- Πρώτο: Μαζική Εγγραφή. Πρέπει να ξεπεράσουμε τον στόχο των 850 μελών. Κάθε υπογραφή είναι μια σφαίρα στη φαρέτρα της διεκδίκησής μας.
- Δεύτερο: Θεσμική Θωράκιση. Η νέα γενιά της Αιανής πρέπει να πάρει τη σκυτάλη, γιατί ο Δήμος είναι η δική τους ελπίδα για να μείνουν στον τόπο τους.
- Τρίτο: Το Δημοψήφισμα. Αποτελεί την υπέρτατη δημοκρατική διαδικασία και είναι το ύψιστο όπλο μας.. Το αδιαμφισβήτητο αποτέλεσμά του θα αποτελέσει την ισχυρή λαϊκή εντολή για να διεκδικήσουμε τη νομοθετική ρύθμιση επανασύστασης του Δήμου Αιανής
- Τέταρτο: Η Διπλή Διεκδίκηση. Στηρίζουμε την πρόταση για “ξεχωριστή κάλπη” στις κοινότητες με αυτόνομο προϋπολογισμό, διεύρυνση του αριθμού των εκλεγμένων στο Κοινοτικό Συμβούλιο και διατήρηση της αυτοτέλειας των Δημοτικών Ενοτήτων· κύριος στόχος, όμως, παραμένει η πλήρης επανασύσταση του Δήμου —είτε του ιστορικού, είτε του Καποδιστριακού, είτε ενός διευρυμένου σχήματος αυτών με έδρα την Αιανή
- Πέμπτο: Ενόψει της επικείμενης διαβούλευσης για τον Νέο Κώδικα Δήμων και Περιφερειών που υποσχέθηκε το ΥΠ.ΕΣ., οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι να παρέμβουμε δυναμικά. Θα καταθέσουμε ολοκληρωμένες προτάσεις που θα διασφαλίζουν τη διοικητική αυτοτέλεια, την οικονομική αυτοδυναμία των ιστορικών περιοχών και τη θεσμοθέτηση διαδικασιών επανασύστασης Δήμων εκεί όπου η συνένωση αποδείχθηκε αποτυχημένη. Στόχος μας είναι ένας Κώδικας που δεν θα επιβάλλει ετεροδιοίκηση, αλλά θα επιστρέφει την εξουσία στις τοπικές κοινωνίες
- Απαντήσεις σε ερωτήσεις καλόπιστων πολιτών
• Θα είναι βιώσιμος ένας αυτόνομος Δήμος Αιανής με τα σημερινά οικονομικά δεδομένα;
Η βιωσιμότητα δεν κρίνεται μόνο από τους αριθμούς, αλλά από την απορροφητικότητα και την ανάπτυξη. Ο «υδροκέφαλος» Δήμος Κοζάνης απέδειξε ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί την περιφέρεια. Ένας αυτόνομος Δήμος Αιανής, με στοχευμένα προγράμματα για την κτηνοτροφία, τον τουρισμό (Μουσεία-Λίμνες, Βυζαντινά μνημεία), το αρδευτικό για τις καλλιέργειες και τις ΑΠΕ για τη θέρμανση των κατοικιών, μπορεί να παράγει πλούτο που σήμερα μένει ανεκμετάλλευτος.
• Γιατί ζητάτε επανασύσταση τώρα, 16 χρόνια μετά;
Και νωρίτερα από το 2017 ακόμα διατυπώσαμε αντίστοιχη πρόταση αλλά δεν εισακούστηκε. Τώρα όμως, που φτάσαμε στο σημείο μηδέν, υπάρχουν περισσότερα «ευήκοα ώτα» . Η μείωση του πληθυσμού κατά 25% και η προσπάθεια κατάργησης και της τελευταίας βασικής υπηρεσίας (Ληξιαρχείο) δείχνουν ότι αν δεν δράσουμε το 2026, η Αιανή θα ερημώσει οριστικά. Η 15ετής εμπειρία ήταν ο «χρόνος δοκιμής» που απέτυχε.
• Το δημοψήφισμα που προτείνετε έχει νομική ισχύ;
Το δημοψήφισμα είναι η κορυφαία έκφραση της λαϊκής βούλησης. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοήσει την ενυπόγραφη και καθολική απαίτηση ενός λαού. Είναι το πολιτικό μέσο για να εξαναγκάσουμε την Πολιτεία σε νομοθετική ρύθμιση, όπως έγινε και σε άλλες περιπτώσεις στο παρελθόν. - Η Αιανή ζητά το δικαίωμα να αποφασίζει η ίδια για το μέλλον της.
Κλείνοντας, οφείλω να ξεκαθαρίσω ότι η διεκδίκησή μας δεν στρέφεται σε καμία περίπτωση κατά του Δήμου Κοζάνης και των συμπολιτών μας στην πόλη της Κοζάνης ή στις υπόλοιπες Κοινότητες του Δήμου. Αντιθέτως, μας συνδέουν ειλικρινή αισθήματα αλληλοεκτίμησης και κοινοί δεσμοί που θα παραμείνουν ακλόνητοι. Ο κοινός μας αντίπαλος είναι το συγκεντρωτικό σύστημα ετεροδιοίκησης, το οποίο εμποδίζει την ισόρροπη ανάπτυξη και αδικεί τις προοπτικές του τόπου μας. Η αλλαγή αυτού του μοντέλου είναι η μόνη οδός για να υπάρξει πραγματική πρόοδος για όλους. Ζητάμε τη συνεργασία για μια δίκαιη διοικητική αποκατάσταση που θα ωφελήσει και τους δύο.
Το πολιτικό σύστημα που πλήγωσε την Αιανή το 2010, οφείλει τώρα να την αποκαταστήσει. Σήμερα, στην αυγή του 2026, η Αιανή δεν ζητά χάρη. Ζητά το δικαίωμα να αποφασίζει η ίδια για το μέλλον της.
Καλούμε λοιπόν κάθε καλόπιστο Αιανιώτη και Αιανιώτισσα, και κάθε κάτοικο της Δ.Ε. Αιανής. που αγωνιεί για το μέλλον του τόπου μας, να στρατευτεί σε αυτόν τον αγώνα. Αν υπάρχει πίστη σε μια ιδέα όλα μπορούν να γίνουν. Πιστεύω πως, παρά τις αρχικές δυσκολίες, με την επανασύσταση, θα είναι καλύτερα για την τοπική μας κοινωνία αν θέλει να ελπίζει ότι περισσότεροι άνθρωποι της, ιδίως νέοι, με μεγαλύτερες δυνατότητες και μέσα θα ασχοληθούν σοβαρά, με σχέδιο και πρόγραμμα και θα αποφασίζουν για τον τόπο τους. Με την δύναμη του Δήμου θα αγωνιστούν για τη σταδιακή αναζωογόνηση του τόπου τους, την οικονομική του ανάπτυξη και τη συγκράτηση του πληθυσμού. Εμείς, οι μεγαλύτεροι ηλικιακά, θα είμαστε στο πλευρό τους. Οι καιροί ου μενετοί. Η ιστορία της Αιανής δεν τελείωσε το 2010. Η νέα της σελίδα ξεκινά τώρα, με τη δική μας υπογραφή.
Αιανή, 10 Ιανουαρίου 2026
• Πρώην Δήμαρχος Αιανής και Οργανωτικός υπεύθυνος της Προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής της Αυτοδιοικητικής Κίνησης Πολιτών για την διεκδίκηση μετά από δημοψήφισμα της επανασύστασης του Δήμου Αιανής.
