Σαφές πολιτικό μήνυμα προς την Άγκυρα, αποτελεί η απάντηση της Ευρωπαίας Επιτρόπου Διεύρυνσης Μάρτας Κος, προς τον Ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Καθηγητή Νικόλα Φαραντούρη. Η Επίτροπος συνδέει εκ νέου την πορεία των ευρωτουρκικών σχέσεων (και ειδικότερα την προοπτική εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης) με το Κυπριακό, τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και την υποχρέωση της Τουρκίας να συμμορφώνεται με τις αρχές καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο.
Η απάντηση της Επιτροπής δόθηκε σε γραπτή ερώτηση που είχε καταθέσει στις 10 Μαρτίου ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, με αφορμή την αποστολή έξι τουρκικών F-16 στο παράνομα κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, σε μια περίοδο αυξημένης στρατιωτικής κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην ερώτησή του, ο Νικόλας Φαραντούρης είχε θέσει ευθέως προς την Επιτροπή το ζήτημα εάν η ανάπτυξη στρατιωτικών αεροσκαφών της Τουρκίας σε κατεχόμενο ευρωπαϊκό έδαφος είναι συμβατή με τις αρχές του ευρωπαϊκού κεκτημένου, πώς αξιολογείται υπό το πρίσμα της αρχής της καλής γειτονίας, αλλά και εάν, υπό αυτές τις συνθήκες κλιμάκωσης, «πληρούνται οι πολιτικές προϋποθέσεις για περαιτέρω εμβάθυνση της τελωνειακής ένωσης με την Τουρκία».
Στην επίσημη απάντησή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «το σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ», ενώ υπενθυμίζει ότι «αναμένει από την Τουρκία να δεσμευτεί κατηγορηματικά υπέρ της αρχής των σχέσεων καλής γειτονίας, των διεθνών συμφωνιών και της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών».
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αναφορά της Επιτροπής στην κοινή ανακοίνωση του 2023 για τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας, όπου επισημαίνεται ότι για να προχωρήσουν οι συζητήσεις σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης «απαιτείται ένα ευρύτερο περιβάλλον που θα ευνοεί την επανέναρξη των συνομιλιών για τη διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος».
Σημαντική εξέλιξη η σύνδεση τελωνειακής ένωση – καλής γειτονίας
Η απάντηση της Κομισιόν δεν συνιστά απλώς μία γενική διπλωματική τοποθέτηση. Για πρώτη φορά, μετά την πρόσφατη στρατιωτική κλιμάκωση στην Κύπρο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται θεσμικά να τοποθετηθεί για τη σύνδεση των τουρκικών ενεργειών επί του πεδίου με τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Άγκυρας.
Σε δηλώσεις του απ’ τις Βρυξέλλες ο Ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Νικόλας Φαραντούρης τονίζει ότι «η απάντηση επιβεβαιώνει ότι ούτε η τελωνειακή ένωση ούτε η ευρύτερη αναβάθμιση των σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας μπορούν να εξετάζονται αποκομμένα από το Κυπριακό, την περιφερειακή σταθερότητα και τη συμπεριφορά της Τουρκίας έναντι κρατών-μελών της Ένωσης. Κυρίως, καταγράφεται επισήμως ότι η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, η κατάσταση στην Κύπρο και η ευρωπαϊκή συμπεριφορά της Τουρκίας αποτελούν αλληλένδετα ζητήματα, με άμεσες συνέπειες και στο οικονομικό και εμπορικό πεδίο των σχέσεων ΕΕ–Άγκυρα».
