Η κιρσοκήλη είναι η κιρσοειδής διεύρυνση των σπερματικών φλεβών, δηλαδή των αγγείων που απομακρύνουν το αίμα από τον όρχι. Εμφανίζεται συχνότερα στην αριστερή πλευρά, επειδή η αριστερή σπερματική φλέβα καταλήγει στη νεφρική φλέβα, ενώ η δεξιά εκβάλλει στην κάτω κοίλη φλέβα. Η συγκεκριμένη ανατομική διαφοροποίηση ευνοεί την παλινδρόμηση και τη στάση του αίματος.
Πώς δημιουργείται η πάθηση;
Βασική αιτία είναι η ανεπάρκεια των φλεβικών βαλβίδων. Φυσιολογικά, οι βαλβίδες κατευθύνουν το αίμα από την περιφέρεια προς το κέντρο. Όταν δεν λειτουργούν σωστά, το αίμα επιστρέφει προς τις μικρότερες φλέβες, λιμνάζει και προκαλεί τη διεύρυνσή τους. Η κιρσοκήλη εμφανίζεται περίπου στο 15% έως 20% των ενηλίκων ανδρών και αποτελεί συχνή αιτία ανδρικής υπογονιμότητας.
Κιρσοκήλη σε παιδιά και εφήβους
Η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί και σε μικρότερες ηλικίες. Έχει καταγραφεί στο 6% των παιδιών ηλικίας δέκα ετών και στο 16% των εφήβων, ενώ είναι σπάνια πριν από τα επτά ή οκτώ έτη. Συνήθως εντοπίζεται τυχαία ως μαλακή μάζα στο όσχεο, η οποία μικραίνει όταν το παιδί ξαπλώνει και μεγαλώνει όταν σηκώνεται όρθιο.
Επειδή συχνά δεν προκαλεί πόνο, μπορεί να παραμεληθεί. Ωστόσο, η καθυστέρηση της ιατρικής αξιολόγησης ενδέχεται να επηρεάσει σταδιακά την ανάπτυξη του όρχεως και τη μελλοντική γονιμότητα.
Πώς συνδέονται η κιρσοκήλη και η υπογονιμότητα;
Η κιρσοκήλη μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία και την υδροστατική πίεση μέσα στον όρχι, ενώ επιτρέπει την παλινδρόμηση τοξικών μεταβολιτών. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν τη λειτουργία των κυττάρων και μπορεί να οδηγήσουν σε μικρότερο μέγεθος του πάσχοντος όρχεως.
Παράλληλα, ενδέχεται να μειωθούν η συγκέντρωση, ο συνολικός αριθμός και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων. Μπορεί επίσης να επηρεαστεί αρνητικά η μορφολογία τους και να αυξηθούν οι βλάβες στο DNA των σπερματοζωαρίων.
Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στην κλινική εξέταση και στο έγχρωμο υπερηχογράφημα οσχέου. Με την εξέταση αξιολογούνται το εύρος των φλεβών, η παλινδρόμηση του αίματος και το μέγεθος των όρχεων.
Η πάθηση διακρίνεται σε μικρή, μέτρια και μεγάλη, ενώ σε αρκετούς ασθενείς παρατηρείται μειωμένη ανάπτυξη του σύστοιχου όρχεως. Υπερηχογράφημα κοιλίας πραγματοποιείται επίσης για να αποκλειστεί η σπάνια περίπτωση πίεσης των σπερματικών φλεβών από όγκο του νεφρού.
Ο ρόλος του σπερμοδιαγράμματος
Στους ενήλικες, το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασικό εργαλείο ελέγχου της ανδρικής γονιμότητας. Αξιολογεί τον όγκο του σπέρματος, τη συγκέντρωση, τον συνολικό αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία των σπερματοζωαρίων.
Η έγκαιρη διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή μετά τη θεραπεία μπορεί να παρατηρηθεί ουσιαστική βελτίωση των παραμέτρων του σπέρματος, κυρίως όταν η κιρσοκήλη είναι μικρού ή μέτριου βαθμού.
Αντιμετώπιση της κιρσοκήλης
Η θεραπεία είναι χειρουργική και στοχεύει στη διακοπή της κυκλοφορίας μέσα στις παθολογικά διευρυμένες σπερματικές φλέβες. Πραγματοποιείται απολίνωση και διατομή των φλεβών, ενώ η αιμάτωση του όρχεως διατηρείται μέσω της παράπλευρης κυκλοφορίας. Η επέμβαση μπορεί να γίνει ανοικτά ή λαπαροσκοπικά, με μικρή τομή και πλαστική ραφή.
Η έγκαιρη αξιολόγηση προστατεύει τη γονιμότητα
Η κιρσοκήλη δεν πρέπει να αγνοείται, ακόμη και όταν δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα. Η έγκαιρη εξέταση μπορεί να προστατεύσει την ανάπτυξη του όρχεως και να συμβάλει στη διατήρηση της γονιμότητας. Για εξατομικευμένο έλεγχο και ενημέρωση σχετικά με την κατάλληλη αντιμετώπιση, επικοινωνήστε με τον χειρουργό ουρολόγο – ανδρολόγο Μιχάλη Κουμεντάκη.
