Το ευρωπαϊκό έργο HUBS4BUILD (πρόγραμμα Horizon Europe) ξεκινά με έναν σαφή στόχο: να δείξει στην πράξη ότι οι κυκλικές λύσεις στις κατασκευές λειτουργούν, να τις εφαρμόσει και να τις διαδώσει ευρύτερα. Για τον σκοπό αυτό θα δημιουργήσει ένα δίκτυο μόνιμων Περιφερειακών Κόμβων Κυκλικότητας (Circularity Hubs), που θα μπορούν να αναπαραχθούν και σε άλλες περιφέρειες της Ευρώπης. Οι Κόμβοι θα φέρνουν κοντά δύο τομείς: τη βιοοικονομία (αξιοποίηση φυσικών και αγροτικών πόρων) και τις κατασκευές.
Γιατί χρειάζεται
Τα κτίρια καταναλώνουν περίπου το 40% της ενέργειας στην ΕΕ και ευθύνονται για το 36% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ο κατασκευαστικός τομέας εξακολουθεί να λειτουργεί με τη λογική «παράγω, χρησιμοποιώ, πετάω». Κάθε κρίκος της αλυσίδας, από τους προμηθευτές υλικών μέχρι όσους διαχειρίζονται τα απόβλητα κατεδαφίσεων, δουλεύει μόνος του, με ελάχιστη συνεργασία με τους υπόλοιπους.
Οι κυκλικές λύσεις δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν τις συμβατικές. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν υπάρχουν κοινοί κανόνες σε όλη την ΕΕ, τα οικονομικά κίνητρα είναι λίγα και τα καινούρια υλικά παραμένουν φθηνά. Λείπουν επίσης οικονομικά συμφέρουσες τεχνολογίες για την επεξεργασία των αποβλήτων. Ακόμη, η προσεκτική αποσυναρμολόγηση ενός κτιρίου, ώστε να σωθούν τα υλικά του, κοστίζει περισσότερο από μια απλή κατεδάφιση.
«Πιστεύουμε ότι το μέλλον των κατασκευών βρίσκεται στους πόρους που ήδη διαθέτουν οι περιφέρειες. Η φιλοδοξία μας είναι να μετατρέψουμε την τοπική βιομάζα και τα απόβλητα σε δομικά υλικά υψηλών επιδόσεων, δημιουργώντας διαρκή περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική αξία.»
— Δρ. Γιώργος Νταλός, Συντονιστής του έργου (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)
Τι θα κάνει το έργο
Το HUBS4BUILD θα δημιουργήσει ένα πρακτικό σχέδιο που θα βοηθά τις περιφέρειες να μετατρέπουν ανεκμετάλλευτους τοπικούς πόρους, όπως γεωργικά υπολείμματα και απόβλητα, σε πολύτιμα δομικά υλικά με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα. Το σχέδιο θα βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα, θα είναι οικονομικά βιώσιμο και θα μπορεί να εφαρμοστεί και αλλού.
Συγκεκριμένα, το έργο θα:
• στήσει 13 Κόμβους σε 13 χώρες, σε συνεργασία με 500 τοπικούς φορείς από την έρευνα, τις επιχειρήσεις, τη δημόσια διοίκηση και την κοινωνία των πολιτών, ώστε οι λύσεις να ταιριάζουν στις ανάγκες κάθε περιοχής και να έχουν την αποδοχή των πολιτών,
• αναπτύξει και δοκιμάσει 9 δομικά προϊόντα από φυσικά ή ανακυκλωμένα υλικά, όπως μονωτικά από απόβλητα υφασμάτων και πάνελ από μπάζα κατεδαφίσεων,
• αξιοποιήσει περίπου 700 τόνους τοπικών αποβλήτων,
• εκπαιδεύσει 200 τοπικούς επαγγελματίες.
Στο HUBS4BUILD, το Cluster Βιοοικονομίας και Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας (CluBE) έχει κεντρικό ρόλο ως Επιστημονικός Συντονιστής του έργου. Διασφαλίζεο ώστε οι δράσεις όλων των εταίρων να κινούνται προς την ίδια στρατηγική και τεχνική κατεύθυνση. Αξιοποιώντας την εμπειρία του στη βιοοικονομία, την κυκλική οικονομία, τις βιώσιμες κατασκευές, την ενέργεια και την κλιματική δράση. Μέσα από το έργο, το CluBE θα συμβάλει επίσης στην ενδυνάμωση των τοπικών δικτύων που δραστηριοποιούνται στις κυκλικές και βιοβασιζόμενες κατασκευές, καθώς και στην ταχύτερη υιοθέτηση καινοτόμων και βιώσιμων λύσεων στα κτίρια και τις υποδομές.
Για να διαδοθούν τα αποτελέσματα, το έργο θα αναπτύξει μια μέθοδο συνεργασίας μεταξύ περιφερειών που θα μπορεί να προσελκύσει χρηματοδότηση (Bankable Twinning Methodology). Θα δημιουργήσει επίσης ένα δίκτυο περιοχών που θέλουν να υιοθετήσουν τις λύσεις (Replicators Network), σε συνεργασία με την Πρωτοβουλία για Κυκλικές Πόλεις και Περιφέρειες (CCRI) και άλλες πρωτοβουλίες. Ειδικοί «διαμεσολαβητές μετάβασης» (transition brokers) θα φέρνουν σε επαφή τους εμπλεκόμενους και θα διευκολύνουν τη συνεργασία τους.
Πώς οργανώνονται οι 13 Κόμβοι
Κάθε Κόμβος θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς στην περιοχή του, συνδέοντας αγρότες, φορείς συλλογής αποβλήτων, μεταποιητές, αρχιτέκτονες και αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής. Οι Κόμβοι χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες:
• Κόμβοι επίδειξης (Ελλάδα, Ισπανία, Ολλανδία, Ρουμανία): Θα δείξουν στην πράξη ολοκληρωμένες αλυσίδες αξίας και θα συλλέξουν τα βασικά δεδομένα για την τεχνική απόδοση, το κόστος και την κοινωνική αποδοχή. Θα λειτουργήσουν ως «φάροι» για τους υπόλοιπους.
• Κόμβοι αναπαραγωγής (Αυστρία, Κύπρος, Ουγγαρία, Ουκρανία, Σερβία): Θα δοκιμάσουν αν η μεθοδολογία λειτουργεί και σε διαφορετικές συνθήκες.
• Κόμβοι κλιμάκωσης (Ουμεά, Σουηδία και Ρόστοκ, Γερμανία): Θα σχεδιάσουν πώς οι πιο επιτυχημένες λύσεις μπορούν να εφαρμοστούν σε μεγαλύτερη κλίμακα, με έμφαση στη διακυβέρνηση, τις πολιτικές και τα επιχειρηματικά μοντέλα.
• Κόμβοι μεταφοράς (Βουλγαρία και Δυτικά Βαλκάνια): Θα ενισχύσουν τις τοπικές δυνατότητες, θα κινητοποιήσουν τους φορείς και θα προετοιμάσουν το έδαφος για μελλοντικές επενδύσεις.
Μέσα από τον διάλογο, τους κοινούς κανόνες λειτουργίας και τα κοινά επιχειρηματικά μοντέλα, το έργο στοχεύει σε μια διαρκή αλλαγή, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοοικονομία, που ζητά ισχυρότερο ρόλο για τις περιφέρειες.
Με μια ματιά
Το HUBS4BUILD ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2026 και θα διαρκέσει 4 χρόνια. Συμμετέχουν 39 εταίροι από 13 χώρες. Συντονιστής είναι το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και επιστημονικός συντονιστής το CluBE. Ακολουθήστε την εξέλιξη του έργου στη σελίδα του στο LinkedIn.
Το έργο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης (συμφωνία επιχορήγησης αρ. 101291180).
Επικοινωνία
• Συντονισμός έργου: Δρ. Γιώργος Νταλός, [email protected] | Πηνελόπη Αλεξάκη, [email protected] (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)
• Επιστημονικός συντονισμός: Δρ. Ιωάννης Φάλλας, [email protected] | Θεόδωρος Γκιούρκας, [email protected] (CluBE)
• Επικοινωνία: Greenovate! Europe, [email protected]
Στοιχεία έργου
• Αριθμός συμφωνίας επιχορήγησης: 101291180
• Πρόσκληση: HORIZON-CL6-2025-01-CIRCBIO-07
• Πλήρης τίτλος: Περιφερειακοί Κόμβοι Κυκλικότητας για ένα Βιοβασιζόμενο και Ανθεκτικό Δομημένο Περιβάλλον
• Προϋπολογισμός: €9.057.632 (συνεισφορά ΕΕ)
• Διάρκεια: 48 μήνες
• Σελίδα CORDIS: περιλαμβάνει τον πλήρη κατάλογο των 39 εταίρων
Λέξεις-κλειδιά: Κόμβοι κυκλικότητας · Κυκλική βιοοικονομία · Κυκλική δόμηση · Αναγεννητική γεωργία · Περιβάλλον, πόροι και βιωσιμότητα · Νέες βιομηχανικές αλυσίδες αξίας · Περιφερειακή ανάπτυξη · Κοινωνική και βιομηχανική οικολογία
