O σόσιαλ ο Ντέμοκρατ ο σωστός (του Στέφανου Παραστατίδη)

O σόσιαλ ο Ντέμοκρατ ο σωστός(του Στέφανου Παραστατίδη*)

Δελτίο σκέψης #6 [Κράτος Δικαίου]

Συζητώ με τον φίλο μου τον «Α» -συνοδεία τσίπουρου- για θέματα που αφορούν το κράτος δικαίου και επωνύμους στη χώρα μας και μου θέτει το ερώτημα από την ανάποδη:

 Ξέρεις ποια είναι η μεγαλύτερη κατάλυση του κράτους δικαίου σε επώνυμο τα τελευταία χρόνια;

(Προσπαθώ να σκεφτώ αλλά δεν μου έρχεται κάποια απάντηση στο μυαλό)

Δύσκολα θα το βρεις, μου λέει. Ίσως υποσυνείδητα το έχεις διαγράψει κι από τη μνήμη διότι το πρόσωπο, παρότι δεν είναι καν κάποιος ακραίος, όμως με βεβαιότητα δυσάρεστος για διαφορετικούς λόγους σε κάθε Έλληνα. Πρόκειται για τον Γιάννο Παπαντωνίου. Παρακολούθησα την υπόθεσή του, διάβασα από περιέργεια και το βιβλίο του και διαπίστωσα μία ωμή παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περίπτωσή του.

Πράγματι, σκέφτομαι. Και ο ίδιος συνεχίζει να εξηγεί ότι ο κος Παπαντωνίου έκανε 17 ολόκληρους μήνες φυλακή και οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πρόσωπό του από τους δικαστικούς χειρισμούς σχεδόν τρομάζουν. Κατηγορήθηκε για επιζήμιο για το δημόσιο εκσυγχρονισμό των 6 φρεγατών S, για απιστία κατά του Δημοσίου, για παράνομα εισοδήματα στα οποία δεν αποδείχθηκε ίχνος ροής χρήματος, ενώ η κατηγορία για δήθεν ξέπλυμα ήταν αυθαίρετη.

-Στέφανε, ο τύπος δεν ήταν  ούτε κλέφτης ούτε τρομοκράτης, δεν πείραξε ούτε σκότωσε κανέναν και  έκανε 17 ολόκληρους μήνες φυλακή ενώ αποδείχθηκε εκ των υστέρων αθώος. Μάλιστα, στο βιβλίο του εξηγεί τις απορρίψεις τεσσάρων αιτήσεων αποφυλάκισης με ψέματα και παραποιήσεις καταθέσεών του, ενώ οι δικαστικές αρχές παραδέχτηκαν ότι οι κατηγορίες είναι έωλες, δεν στοιχειοθετούνται και ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα.

Καθώς μού περιγράφει όλο αυτό ο «Α», αισθάνομαι τύψεις από πάνω μέχρι κάτω. Καθότι δεν ήμουν θετικά διακείμενος προς τον κο Παπαντωνίου και αρχίζω να ενδοσκοπώ αναζητώντας και αυτόν τον λόγο, δεν ασχολήθηκα καν με το θέμα, δεν έγραψα ούτε μία γραμμή στα social media. Ίσως και να μην βόλευε διότι ο κος Παπαντωνίου είναι ένας στιγματισμένος πολίτης στη συνείδηση των Ελλήνων, ίσως επειδή θα ήταν ένα κείμενο αρεστό σε κανέναν.

Η πραγματικότητα είναι ότι δεν υπήρξε ούτε μία διαμαρτυρία των σημερινών αυτόκλητων υπερασπιστών του κράτους δικαίου για το συγκεκριμένο θέμα. Κανείς δεν βγήκε στο δρόμο, κανείς δεν σήκωσε ένα πανό, κανείς δεν πήγε σε κάποιον κυβερνητικό διαδικτυακό «τοίχο» να διαμαρτυρηθεί, κανείς (ή ελάχιστοι) δεν έγραψε ούτε μία παλιοαράδα σε ένα στάτους στο προσωπικό του λογαριασμό -ξεκινώντας από μένα προσωπικά.

Παραδίπλα και σε στάτους του, για άλλους όμως λόγους, ο ΘΜ γράφει ότι ο τόπος αυτός έμαθε να είναι πάντα με πρόσωπα και ομάδες. Βενιζελικοί, κωνσταντινικοί, ζαχαριαδικοί, χουντικοί, ανδρεϊκοί, καραμανλικοί και πάει λέγοντας. Με τους μεν ή απέναντι, με τους άλλους. Στον τόπο αυτό δεν μπορείς να είσαι με το κράτος δικαίου, με τους θεσμούς, με την ελευθερία, με την ισότητα.

Και έχει δίκιο. Λείπει από τη χώρα η θεσμική ματιά, κάτι που αποδεικνύει και το θεσμικό μας έλλειμμα. Στην περίπτωση ενός ανθρώπου που θα ξεμείνει από προσωπικούς υποστηρικτές, δύσκολα θα βρεθεί κάποιος να τον υποστηρίξει, όχι αυτόν, αλλά το κράτος δικαίου. Μάλλον, τελικά περισσεύει η υποκρισία των εθνικών υποστηρικτών του κράτους δικαίου. Όλα υποκρύπτουν ένα όφελος, ατομικό ή κομματικό, αυτό της στράτευσης σε μία ομάδα.

Χθες το βράδυ, με ρωτάει ο αγαπημένος φίλος μου ο Κώστας και ένας εκ των συνεργατών του Nτέμοκρατ για ποιο θέμα σκέφτομαι να γράψω. Μόλις του απαντάω για τον Γιάννο Παπαντωνίου χτυπιέται και μου λέει:

-Όχι ρε φίλε. Τώρα την ξεκινήσαμε την προσπάθεια. Θα την κάψεις. 

Και επειδή γρήγορα αντιλαμβάνεται ότι δύσκολα θα αλλάξω γνώμη με παροτρύνει πονηρά να γράψω λίγο αργότερα.

-Εμπιστευόμαστε ή όχι την ελληνική δικαιοσύνη ρε Κώστα; Αθώο τον έβγαλε. Δεν έχει σημασία αν τον συμπαθούμε ή όχι. Δεν πρέπει να πούμε κάτι; 

Όλοι ξέρετε ότι πρέπει να πούμε κάτι. Αν θέλουμε να είμαστε *σωστοί*, as Ντέμοκρατ is.

«Ρωγμές που μας χωρίζουν και πιέσεις που μας επιβαρύνουν όλους» #Kate_Pickett

Με αφορμή την γιορτή της γυναίκας, η Kate Pickett θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα των ανισοτήτων. Κάνει τον διαχωρισμό σε οριζόντιες και κάθετες ανισότητες, με τις οριζόντιες μεταξύ ομάδων ανθρώπων με διαφορετικά χαρακτηριστικά ή ατόμων που ζουν σε διαφορετικά μέρη (φύλο, έθνος, αναπηρίες, σεξουαλικός προσανατολισμός, γλώσσα, θρησκεία, μετανάστευση γειτονιές ή πόλεις) και τις κάθετες ως τις ανισότητες εισοδήματος και πλούτου, τις ανισότητες στην πρόσβαση στους πόρους και στην εξουσία. Η κλίμακα αυτών των κάθετων ανισοτήτων είναι ένα μέτρο της κοινωνικής ιεραρχίας, η οποία πιέζει όλες τις ομάδες που υφίστανται διακρίσεις – επιδεινώνοντας τις οριζόντιες ανισότητες.

Αντί να προσπαθούμε να δώσουμε προτεραιότητα σε διαφορετικά είδη ανισοτήτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν, η προσπάθεια κατανόησης των συνδέσεων μεταξύ τους μπορεί να μας βοηθήσει να τις αντιμετωπίσουμε.

Η Kate Pickett αναφέρει ως παράδειγμα τις ανισότητες που βιώνουν οι γυναίκες, οι οποίες διευρύνονται από τις κάθετες ανισότητες που πιέζουν την κοινωνία, από τους πλούσιους και ισχυρούς στην κορυφή, πρός τους φτωχούς και αδύναμους στο κάτω μέρος.
Σε πιο οικονομικά άνισες κοινωνίες, το καθεστώς των γυναικών είναι περισσότερο υποβαθμισμένο από ό,τι σε πιο ίσες. Με άλλα λόγια, σε κοινωνίες με μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ πλουσίων και φτωχών, οι γυναίκες είναι λιγότερο χειραφετημένες και έχουν μικρότερη δύναμη, πόρους και κύρος από τις γυναίκες σε κοινωνίες όπου αυτές οι διαφορές είναι μικρότερες.
Αυτό ισχύει για συγκρίσεις μεταξύ κρατών, αλλά και μεταξύ πολιτειών και περιφερειών εντός των χωρών. Η πολιτική συμμετοχή των γυναικών (εκπροσώπηση σε εθνικά και τοπικά νομοθετικά σώματα), τα κέρδη τους σε σχέση με τους άνδρες και τα ποσοστά ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι, κατά μέσο όρο, χειρότερα στις πιο άνισες πολιτείες των ΗΠΑ και σε πιο άνισες ανεπτυγμένες χώρες. Σε όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής (όπου η αναμφισβήτητα συνεκτική κουλτούρα και τα αναλογικά δεδομένα επιτρέπουν δίκαιες συγκρίσεις), η  βία μεταξύ των συντρόφων είναι υψηλότερη όπου η εισοδηματική ανισότητα είναι μεγαλύτερη.

Σκεφτείτε την κοινωνία ως κοινωνική σκάλα. Σε πιο άνισες κοινωνίες, η σκάλα στηρίζεται σε πιο απότομη γωνία και τα σκαλοπάτια απέχουν περισσότερο. Το που στέκεται κάποιος πάνω σε αυτή τη σκάλα έχει μεγαλύτερη σημασία σε μια πιο άνιση κοινωνία: το καθεστώς και η ιεραρχία είναι πιο σημαντικά, ο ανταγωνισμός για το κοινωνικό status είναι πιο έντονος. Επομένως, η ανισότητα συνδέεται με περισσότερη επιθετικότητα και μεγαλύτερη εριστικότητα, με περισσότερο εκφοβισμό και βία, με ισχυρότερη ιεραρχία κυριαρχίας μεταξύ των ανδρών. Και όταν υπάρχει μεγαλύτερος ανταγωνισμός μεταξύ ανδρών, η θέση των γυναικών επιδεινώνεται περισσότερο.

Η Kate Pickett υποστηρίζει ότι η άποψη πώς ένα είδος ανισότητας έχει μεγαλύτερη σημασία από ένα άλλο, είναι απλά ένας αντιπερισπασμός. Δεν θα ήμασταν ευτυχείς αν δεν υπήρχε μεν χάσμα στις αμοιβές μεταξύ των φύλων, αλλά όλοι είχαν εξίσου χαμηλή αμοιβή.  Πρέπει να δημιουργήσουμε ενάρετους κύκλους και χρήσιμα προηγούμενα για να μειώσουμε τόσο τις οριζόντιες όσο και τις κάθετες ανισότητες.

Τέλος ως εντυπωσιακό παράδειγμα αναφέρει ότι οι χώρες με γυναίκα ηγέτη τα καταφεραν καλύτερα στην πανδημία. Κάτι τέτοιο αντικατοπτρίζει μια κοινωνία με ένα ευρύτερο σύνολο προοδευτικών αξιών. Οι γυναίκες είναι στην εξουσία επειδή αυτές οι κοινωνίες είναι πιό ίσες, επειδή οι ανδρικές ιεραρχίες κυριαρχίας έχουν χαλαρώσει, και επειδή οι περισσότερο ισότιμες κοινωνίες ευνοούν την ποικιλομορφία, την ένταξη, την έγνοια και την φροντίδα.

* Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ

Μπορεί η ανθρωπότητα να δαμάσει τον ιό; #John_Gray

Ο γνωστός Βρετανός φιλόσοφος John Gray, σε ένα σημαντικό του κείμενο, αναφέρεται στο πώς ο ιός καταρρίπτει μια διαδεδομένη για πάνω από έναν αιώνα, άποψη του κόσμου. Ότι η εξέλιξη ταυτίζεται με την πρόοδο, και έχει γίνει κατανοητή σαν η πορεία της αδιαμφισβήτητης ανθρώπινης κυριαρχίας σε όλες τις άλλες μορφές ζωής.

Ενώ η επιστήμη παρέχει μια σαφέστερη εικόνα της διαδικασίας της εξέλιξης από ποτέ, ο αντίκτυπος της πανδημίας είναι να ενισχύσει τις αρχέτυπες φαντασιώσεις σύμφωνα με τις οποίες κακά και ατυχίες αποδίδονται σε κρυφές δυνάμεις και μυστικές σκευωρίες. Εάν υπάρχει εξέλιξη στις ιδέες, λειτουργεί για να διαδώσει μερικές από εκείνες που τα  χειρότερα ανθρώπινα όντα  έχουν διανοηθεί.

Οι άνθρωποι απελευθέρωσαν το νοσογόνο παθογόνο καταστρέφοντας τους βιότοπους των ζώων και δημιουργώντας τεράστιες αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Κατά συνέπεια, ο ιός θα συνεχίσει να εξελίσσεται ό,τι και αν κάνουμε. Η εξέλιξη είναι μια διαδικασία στην οποία κανείς δεν είναι επικεφαλής. Από το να είναι μια θεωρία που αφαίρεσε τον σκοπό και την κατεύθυνση από τον φυσικό κόσμο, ο Δαρβινισμός έγινε ένας ορθολογιστικός μύθος στον οποίο το ανθρώπινο όν είναι ο προορισμός της εξέλιξης.

Η εξέλιξη έγινε κατανοητή ως μια κίνηση σε ολοένα και υψηλότερες μορφές ζωής. Ξεχάστηκε ότι η φυσική επιλογή, ενώ παράγει πολύπλοκους οργανισμούς, συχνά τους οδηγεί σε εξαφάνιση.

Ο συνδυασμός ήταν ιδιαίτερα επιβλαβής όταν εφαρμόστηκε στην κοινωνία, όπως συνέβη στις θεωρίες της κοινωνικής εξέλιξης. Όποιος πιστεύει ότι η εξέλιξη είναι «πρόοδος στην τελειότητα» θα μπεί στον πειρασμό να επιταχύνει τη διαδικασία. Ο Δαρβίνος αντιστάθηκε σε αυτήν την παρόρμηση, αλλά πολλοί από τους συγχρόνους και τους διαδόχους του υπέκυψαν.

Ο Gray αναφέρει πολλά παραδείγματα, από την “ευγονική” των Ναζί, τα πειράματα των Σουηδών σοσιαλδημοκρατών, και την άποψη του Μάρξ για την εφαρμογή του Δαρβινισμού στα κοινωνικά φαινόμενα, έως τις Σταλινικές θεωρίες του Λυσένκο, την πρόοδο σαν μετάβαση σε μια παγκόσμια ελεύθερη αγορά του Χάγιεκ, η την κυριαρχία του αμερικανικού τύπου “δημοκρατικού καπιταλισμού” του Φουκουγιάμα.

Αυτές είναι διαφορετικές αντιλήψεις για το πώς εξελίσσεται η κοινωνία, αλλά έχουν κοινά σημεία. Όλες έχουν ένα υποκατάστατο θρησκευτικής χροιάς. Οι θεωρίες της κοινωνικής εξέλιξης είναι ολισθηρές πνευματικές επιχειρήσεις. Τα κοινωνικά συστήματα δεν είναι φυσικώς αναγνωρίσιμες δομές όπως τα γονίδια και δεν υπάρχει ξεκάθαρος τρόπος να πεις πότε ή γιατί αντικαθίσταται το ένα από το άλλο. Τίποτα σαν τη φυσική επιλογή γενετικών ατυχημάτων δεν έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει στον τομέα των ιδεών. Αλλά αν υπάρχει, η λειτουργία της είναι τόσο τυχαία όσο και στον φυσικό κόσμο.

Δεν είναι η πρώτη φορά που μια παγκόσμια άποψη καταστράφηκε από επιδημία. Μια σειρά επιδημιών στον αρχαίο ευρωπαϊκό κόσμο υπονόμευσε την ειδωλολατρική πίστη σε έναν απρόσωπο σύμπαν στον οποίο οι απομακρυσμένοι και άστατοι θεοί παρενέβαιναν για την ευχαρίστησή τους. Σήμερα η πανδημία υπονομεύει μια εξελικτική μυθολογία που αναπαράγει τη χριστιανική πίστη στην θεία πρόνοια.

Μια από τις κληρονομιές της εξελικτικής σκέψης είναι η πεποίθηση ότι οι άνθρωποι συγκλίνουν στο ίδιο είδος κοινωνίας. Η συγκλίνουσα εξέλιξη είναι μια πραγματικότητα στη βιολογία. Όσον αφορά όμως τα κοινωνικά συστήματα μεγάλης κλίμακας, η σύγκλιση είναι σπάνια και συνήθως βραχύβια. Όταν συμβαίνει, είναι συχνά με απροσδόκητους τρόπους. Ο Gray καταγράφει σαν τέτοιους μεταξύ άλλων, την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, την εξέλιξη της Κίνας, την πορεία της σύγχρονης Ρωσίας.

Σε κάθε περίπτωση τα ανθρώπινα όντα πυροδότησαν μια πλανητική μετατόπιση που δεν μπορούν να ελέγξουν. Η κατάκτηση του φυσικού κόσμου από την ανθρωπότητα ήταν μια πύρρειος νίκη. Πάντα αδιάφορη για τον μύθο της αναπόφευκτης ανθρώπινης προόδου, η εξέλιξη στράφηκε εναντίον μας. Η καλύτερη άμυνα προέρχεται από την επιστήμη  Οι κοινωνίες που την χρησιμοποιούν έξυπνα και εμφορούνται από συμπάθεια, συμπόνια και αλληλεγγύη, μπορούν να αντέξουν την καταιγίδα.

 

** Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ

*Ο Στέφανος Παραστατίδης είναι γραμματέας Οργανωτικού του “Κινήματος Αλλαγής”

*Τα σκίτσα δια χειρός Χρήστου Παπανίκου. Οι διάλογοι του φλύαρου του Ντέμοκρατ.

**Οι νέοι αναγνώστες του Ντέμοκρατ μπορείτε να περιηγηθείτε στα προηγούμενα newsletters πατώντας εδώ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *