Η οικία Τσίλλερ στην οδό Μαυρομιχάλη 6 στο κέντρο της Αθήνας και η κοζανίτισσα σύζυγος του μεγάλου αρχιτέκτονα, Σοφία Δούδου (Γράφει ο Γιάννης Τσιομπάνος)

Ένα εμβληματικό μέγαρο στο κέντρο της Αθήνας στην οδό Μαυρομιχάλη 6 (ανάμεσα στη Σόλωνος και την Ακαδημίας), η κατοικία του Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνστ Τσίλλερ, είναι πλέον έτοιμη να παραδοθεί στα τέλη Απριλίου, αναβαθμίζοντας ακόμα περισσότερο το κέντρο της πρωτεύουσας και δίνοντας νέα πνοή στην περιοχή. Οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του μεγάρου έχουν ήδη ολοκληρωθεί από τη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων. Σκοπός του υποδειγματικά αποκατεστημένου χώρου είναι να υποδεχτεί τη συλλογή Λοβέρδου, ως παράρτημα του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, προσμένοντας να ανοίξει τις πύλες του σε μία κρίσιμη στιγμή, που θα σηματοδοτήσει προφανώς και το άνοιγμα των ελληνικών μουσείων εν γένει. Η περίφημη συλλογή Λοβέρδου είναι μία από τις μεγαλύτερες και πιο σημαντικές συλλογές έργων μεταβυζαντινής θρησκευτικής τέχνης στην Ελλάδα.

 

Αναμφίβολα, η οικία Τσίλλερ, με συνολικό εμβαδόν που ξεπερνά τα 1.000 τ.μ., είναι φορτισμένη με το ιστορικό βάρος της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της ελληνικής πρωτεύουσας. Ξεκίνησε να χτίζεται το 1882, λίγα χρόνια μετά το γάμο του Τσίλλερ με την Σοφία Δούδου στη Βιέννη, κόρη του Κοζανίτη έμπορα Κωνσταντίνου Δούδου. Σκοπός του, πέρα από την κατασκευή μίας ιδιωτικής κατοικίας, ήταν να δημιουργήσει στον ίδιο χώρο και το δικό του γραφείο, μαζί με ένα μουσικό σαλόνι για την επαγγελματία πιανίστα σύζυγό του, Σοφία Δούδου. Κι έτσι, σύντομα, η τριώροφη κατοικία του Ερνστ και της Σοφίας Τσίλλερ έγινε πόλος έλξης και σημείο αναφοράς για την υψηλή κοινωνία της Αθήνας. Εκεί, συγκεντρώνονταν οι άνθρωποι των γραμμάτων και της τέχνης της εποχής εκείνης.

 

Στο μέγαρο αυτό ο Τσίλλερ με την οικογένειά του έζησαν μέχρι το 1912, χρονιά όπου το κτίριο αγοράστηκε από τον οικονομολόγο, τραπεζίτη και συλλέκτη Διονύσιο Λοβέρδο, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί ως κατοικία αλλά και μουσείο, εκθέτοντας εκεί τις πλούσιες συλλογές του. Το κτίριο, εν τέλει, παραχωρήθηκε με δωρεά το 1992 από τις κόρες του στο ελληνικό δημόσιο.

 

Το πως όμως γνωρίστηκαν η Σοφία Δούδου με τον Ερνέστο Τσίλλερ, μας το περιγράφει πολύ χαρακτηριστικά ο κοζανίτης ερευνητής της Μεσευρώπης με έδρα τη Βιέννη, Θεοφάνης Πάμπας. Πατέρας της Σοφίας ήταν ο Κωνσταντίνος Δούδος, ο οποίος γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1824. Από την Κοζάνη εμφανίστηκε στη Βιέννη αρχικά εργαζόμενος ως λογιστής, ενώ από το 1856 ξεκίνησε τη δική του εμπορική δραστηριότητα ως έμπορων υφασμάτων, νημάτων και βαμβακιού. Παντρεύτηκε το 1852 στη Βιέννη με την Ελένη Αγγέλου, Ελληνίδα από το Βουκουρέστι της Βλαχίας, με την οποία απέκτησαν πέντε παιδιά (4 κορίτσια και ένα αγόρι), με πρώτο παιδί την Σοφία.

 

Ο Ερνέστος Τσίλλερ, καταγώμενος από περίφημη σαξονική οικογένεια αρχιτεκτόνων, ο μεγαλύτερος από τα δέκα αδέλφια του, σε ένα από τα ταξίδια του στη Βιέννη, την άνοιξη του 1876, γνώρισε την όμορφη σολίστ πιάνου και κοζανίτισσα στην καταγωγή, Σοφία Δούδου. Μετά από τον αρραβώνα τους, τον Μάιο του 1876, ακολούθησε ο γάμος τους τον Ιούνιο του ίδιου έτους, ο οποίος τελέστηκε στην ελληνορθόδοξη εκκλησία της Αγίας Τριάδος στη Βιέννη. Εκείνη ήταν τότε 21 κι αυτός 41 ετών. Εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα, στην πόλη που τόσο λάτρεψε ο μεγάλος αυτός αρχιτέκτονας, και στην οποία διαμόρφωσε όσο κανένας άλλος την αρχιτεκτονική ακμή του όψιμου 19ου αιώνα στην Ελλάδα. Ήταν τόσο έντονο το στίγμα που άφησε στην πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους, που η Αθήνα του εκλεκτικισμού, ονομάστηκε ως η Αθήνα του Τσίλλερ. Με την Σοφία απέκτησαν τρεις κόρες και δύο γιους. Ο Τσίλλερ λάτρευε την οικογενειακή ζωή και έκανε συχνά ταξίδια με την οικογένειά του στο εξωτερικό, ενώ το σπίτι τους ήταν ανοιχτό και φιλικό στα γράμματα και τις τέχνες. Η Σοφία Δούδου-Τσίλλερ έδινε ιδιωτικά μαθήματα σε πολλά παιδιά μεγάλων αθηναϊκών οικογενειών, δίδαξε στο Ωδείο Αθηνών και συνέθεσε δικά της έργα. Κυρίως όμως, μετέφερε στην Αθήνα τις αστικές συνήθειες των καλλιεργημένων και πλουσίων οικογενειών της Βιέννης της εποχής εκείνης.

 

Ο Τσίλλερ απέκτησε την ελληνική υπηκοότητα στα τελευταία χρόνια της ζωής του κι αυτό λόγω της Ελληνίδας συζύγου του. Αγάπησε πραγματικά την Ελλάδα και ιδιαιτέρως την Αθήνα. Πέθανε το 1923 φτωχός, χάνοντας μέχρι και το περίφημο σπίτι του σε πλειστηριασμό, βλέποντας όμως να μεγαλώνουν παιδιά και εγγόνια και κυρίως αφήνοντας πίσω του μία σπουδαία και αναντικατάστατη αρχιτεκτονική κληρονομιά στην πρωτεύουσα της Ελλάδας.

 

Κλείνω με ένα αίσθημα, γιατί όχι τοπικής υπεροχής, στο να αισθανθούμε και να ανακαλύψουμε τη ζωή του παρελθόντος μέσα από γραπτά κείμενα, τεκμήρια, ντοκουμέντα κι ερείπια, που διαφυλάσσουν ψήγματα της ιστορίας της μικρής μας πόλης, της Κοζάνης. Το ταξίδι συνεχίζεται…

 

Χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από:

“Σοφία Δούδου, σύζυγος Ερνέστου Τσίλλερ”, της Έφης Αγραφιώτη. globalview.gr

“Μέσα στη μυστηριώδη ιδιωτική κατοικία του Τσίλλερ της οδού Μαυρομιχάλη¨, του Γιάννη Πανταζόπουλου. Στην εφημερίδα LIFO, απ’ όπου και η φωτογραφία.

“Ένα Μέγαρο με την υπογραφή Τσίλλερ έρχεται να αναβαθμίσει το κέντρο”, του Χρήστου Ν. Κώνστα. banks.com.gr

“Έτοιμο το Μουσείο Λοβέρδου”, της Γιώτας Συκκά. Εφημερίδα “Η Καθημερινή”.

“Περιοδικό Ελειμιακά”, αρθρογραφία του Θεοφάνη Πάμπα.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *