O σόσιαλ ο Ντέμοκρατ ο σωστός: Δελτίο σκέψης #12 [Ο Τζο πήρε τ’ όπλο του]


Ποιος θα το περίμενε ότι από τον ’sleepy Joe’ (κοιμήσης Τζο) όπως τουλάχιστον αποκάλεσε ο Τραμπ τον Μπάιντεν, θα φτάναμε στο ‘Ο Τζο πήρε τ’ όπλο του’; Κι όμως, αυτό συνέβη και μάλιστα στον υπερθετικό βαθμό. Ίσως περισσότερο θα ταίριαζε το επίσης αντιφατικό ‘ο υπέργηρος ριζοσπάστης’ που εκπλήσσει όλους εμάς καθώς ο Μπάιντεν έχει αποφασίσει να δαπανήσει πάρα πολλά δισεκατομμύρια δολάρια με στόχο να αλλάξει την Αμερική.

Όπως κανείς δεν περίμενε από τον Φράνκλιν Ρούζβελτ το New Deal, αντίστοιχα κανείς δεν περίμενε από τον Μπάιντεν να πάρει τη σοσιαλδημοκρατία και μάλιστα με αριστερό πρόσημο και να την κάνει σημαία του.

Σε άρθρο του στον Guardian, o Jonathan Freedland παρουσιάζει την περίπτωση Μπάιντεν όχι ως κάτι παράδοξο αλλά ως μέθοδο νίκης που θα πρέπει να λάβουν υπόψη τα αριστερά και κεντροαριστερά κόμματα ανά τον κόσμο, δηλαδή μία μετριοπαθής στο ύφος προεκλογική στάση, ακολουθούμενη από μία ριζοσπαστική μεταρρυθμιστική ατζέντα κατά την άσκηση εξουσίας. Μάλιστα, ο Μπάιντεν κινήθηκε ελαφρώς προς τα αριστερά προεκλογικά αλλά αντί να επιστρέψει προς το κέντρο, αποφάσισε σαφή και οριοθετημένη αριστερή στροφή με την ανάληψη της εξουσίας.

Το American Rescue Plan είναι το πρόγραμμα ανάκαμψης ύψους 1,9 τρισ. δολαρίων, με το οποίο περισσότεροι από 100εκ Αμερικανοί έχουν ήδη δει 1.400 δολάρια πληρωμές στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς και ήταν ο πρώτος νόμος που πέρασε απ’ το Κογκρέσο. Το φτωχότερο 20% των οικογενειών θα δει το εισόδημά του να αυξάνεται κατά 20%. Αυτό όμως αφορά την εμπροσθοβαρή αντιμετώπιση της πανδημίας. Ο Μπάιντεν προχωρά πλέον στο American Jobs Plan ύψους 2 τρις δολαρίων που αφορά σε επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές (infrastructure), ενώ αντίστοιχο πρόγραμμα είναι το American Family Plan, με μία σειρά εκπαιδευτικών και υγειονομικών παρεμβάσεων υπέρ των αδυνάμων.

Ο Μπάιντεν χαρακτηρίζει το σύνολο των παρεμβάσεων ως αλλαγή παραδείγματος και είναι πράγματι έτσι, διότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ συμμετέχει σε ένα τεράστιο πρόγραμμα ανακατανομής του πλούτου – και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Αμερικανοί, συμπεριλαμβανομένων των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων, το εγκρίνουν με θέρμη.
Σύμφωνα με πηγές του πρακτορείου Bloomberg, ο Τζο Μπάιντεν θα προτείνει σχεδόν τον διπλασιασμό του φορολογικού συντελεστή κεφαλαιουχικών κερδών για τους εύπορους Αμερικανούς στο 39,6%, ενώ για όσους κερδίζουν περισσότερα από 1 εκατ. δολ., ο φορολογικός συντελεστής θα φτάσει το 43,4% (ο σημερινός συντελεστής βάσης είναι 20%).

Η πρόταση αυτή ανατρέπει τη μακροχρόνια παράδοση η φορολογία επί εισοδήματος που προέρχεται από επενδύσεις να είναι χαμηλότερη εκείνης που προέρχεται από εργασίαΠαράλληλα, θα υπάρξει αύξηση του φόρου ακίνητης περιουσίας για τους πλούσιους, ενώ ο Μπάιντεν έχει προειδοποιήσει ότι όσοι κερδίζουν άνω των 400.000 δολ. θα πρέπει να αναμένουν αυξημένη φορολογική επιβάρυνση. Εφαρμόζει έτσι μία πολιτική που καταρρίπτει τη θεωρία πως είναι ανευθυνότητα να δαπανώνται χρήματα για την αντιμετώπιση κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων, ορίζοντας πως ανευθυνότητα είναι να αφήνονται στην τύχη τους τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα και να διογκώνονται.

Θυμίζω ότι με ένα απ’ τα πρώτα προεδρικά διατάγματά του ο Μπάιντεν υπέγραψε την άμεση επανένταξη των ΗΠΑ στη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και μόλις χτες δεσμεύτηκε για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 50% έως το τέλος της δεκαετίας. Προχτές μίλησε για την ιστορική ευκαιρία καταπολέμησης των φυλετικών ανισοτήτων στις ΗΠΑ έπειτα απ’ την καταδίκη του αστυνομικού Derek Chauvin για τη δολοφονία του George Floyd, ενώ πρόσφατα ανέλαβε εκτελεστική δράση με νέα μέτρα κατά της οπλοκατοχής μετά από σειρά περιστατικών με πυροβόλα όπλα το τελευταίο διάστημα.

Ο Μπάιντεν έκανε μια προεκλογική εκστρατεία δίνοντας, όπως έλεγε, «μια μάχη για την ψυχή του έθνους» (a battle for the soul of the nation) την οποία πολλοί θεωρούσαν ξεπερασμένη. Σε πολλούς έμοιαζε ηλικιωμένος για το αξίωμα ενώ έμοιαζε να του λείπει η χαρισματική δημόσια παρουσία πολλών αντιπάλων του, τόσο στις εσωκομματικές εκλογές των Δημοκρατικών, όσο και του κατ’ εξοχήν τηλεοπτικού Τραμπ. Πίστευε, και σωστά όπως φάνηκε από τα γεγονότα της εισβολής του όχλου στο Καπιτώλιο στις 6.1, ότι έδινε έναν αγώνα για τη δημοκρατία στην Αμερική και κατάφερε να επικρατήσει.

Δεν αρκείται όμως σ’ αυτό. Αποδεικνύεται αυτές τις πρώτες του 100 ημέρες όχι ένα διαχειριστής Πρόεδρος, όπως πολλοί προδίκαζαν, αλλά ένας πραγματιστής ριζοσπάστης που προχωράει μεγαλεπήβολα κι αποφασιστικά (big and bold) για  να τα βάλει με τις πιο βαθιές ανισότητες τις Αμερικής. Να σώσει την ψυχή της πατρίδας του και ταυτόχρονα να την αλλάξει προς το καλύτερο.

Μας θυμίζει έτσι πως οι επαναστάσεις δεν είναι θέμα ηλικίας, μανιφέστων, φλογερού ύφους ή ρητορικής έξαρσης αλλά αξιών και πολιτικών. Μερικές φορές τις μεγάλες αλλαγές, εκείνες που βελτιώνουν με απτό και διαρκή τρόπο τη μοίρα των ανθρώπων, συμβαίνει να τις πετυχαίνουν και 78άρηδες ηγέτες, τους οποίους οι αντίπαλοί τους έχουν για καιρό υποτιμήσει ως «απλούς διαχειριστές», μετριοπαθείς στο ύφος αλλά γνήσια επαναστατικοί στην πράξη. Κι αυτή η πρόταξη της πράξης έναντι της ρητορικής έχει μέσα της κάτι το βαθιά πολιτικό.

Πηγές: [1], [2], [3], [4], [5], [6], [https://www.aljazeera.com/economy/2021/3/31/biden-unveils-2t-american-jobs-plan-to-boost-infrastructure7]

«Οι καπιταλισμοί στη δίνη της πανδημίας» #Robert _Boyer

Με αφορμή την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου, Οι Καπιταλισμοί στη Δίνη της Πανδημίας (Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ 2021), ο καθηγητής Robert  Boyer μιλά στην Martha Zuber για το πώς ο ίδιος και άλλοι ερευνητές, έχουν επιστρατεύσει εδώ και καιρό τις μεθόδους της θεωρίας της Ρύθμισης, αντιμετωπίζοντας την πανδημία ως ευκαιρία και αναλύοντας την αλληλεπίδραση μιας σειράς διαδικασιών που επηρεάζουν τη διάδοσή της.

Οι περισσότεροι ειδικοί περίμεναν ότι οι θεραπείες που εφευρέθηκαν για να ξεπεράσουν τη Μεγάλη Κρίση του 2008 θα ήταν αποτελεσματικές. Όμως το δικό του συμπέρασμα είναι ότι οι συνεχιζόμενες, περίπλοκες αιτιότητες που ξεκίνησαν το 2020 δεν μιμούνται αυτές που παρατηρήθηκαν το 2008.

“Παραδόξως, όλες οι μεγάλες πανδημίες από το 14ο αιώνα δείχνουν την επανάληψη μιας τυπικής διαμόρφωσης μεταξύ τεσσάρων κύριων παραγόντων” αναφέρει.

– “Οι γιατροί αντιμετωπίζουν μια πρόκληση και πρέπει να σημειώσουν πρόοδο στην κατανόηση των βακτηρίων και των ιών. Ωστόσο, οι νέες γνώσεις τους έρχονται μετά τη νίκη επί της επιδημίας.
– Οι πολιτικές αρχές στοχεύουν στο να περιορίσουν τις δημογραφικές απώλειες, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τις πιο ήρεμες περιόδους που έχει μεγαλύτερη σημασία η οικονομική ευημερία.
– Αντιθέτως, οι έμποροι και οι οικονομικοί παράγοντες παραπονιούνται και αγωνίζονται κατά όλων αυτών των περιορισμών που καταστρέφουν την επιχείρησή τους.
– Τέλος, οι άνθρωποι της θρησκείας θεωρούν ότι κάθε επιδημία είναι ένα μήνυμα που απευθύνεται από τον Θεό ή τη Φύση στους αμαρτωλούς.”

Αυτοί οι ρόλοι φαίνονται να παίζονται ξανά στην τρέχουσα πανδημία, όμως τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αποκαλύπτονται μόνο σταδιακά, πολύ αργά για να διαμορφώσουν μια στρατηγική που πρέπει να αποφασιστεί επειγόντως.
Η κρίση του 2008 δημιουργήθηκε από ενδογενείς δυνάμεις και ο φόβος της ύφεσης σταμάτησε γρήγορα καθώς οι μαζικές κρατικές παρεμβάσεις αποκατέστησαν την εμπιστοσύνη στην οικονομική σταθερότητα. Σήμερα δεν υπάρχει ακόμη ισοδύναμη διέξοδος από την υγειονομική ανασφάλεια για τρεις λόγους.

Πρώτον, η επιστροφή στην αισιοδοξία εξαρτάται από θεραπείες και εμβόλια (δηλαδή από μια διαδικασία που βρίσκεται στα χέρια ιατρικών και φαρμακευτικών ερευνητών, όχι κεντρικών τραπεζών και ταμείων).
Δεύτερον, οι οικονομικές πολιτικές πρέπει να παρακολουθούν την έκρηξη του δημόσιου χρέους για την αντιμετώπιση του οποίου υπάρχουν αντικρουόμενες θεωρίες.
Τρίτον, επειδή οι ιοί διασχίζουν τα εθνικά σύνορα, η εξάλειψή τους πρέπει να επιτευχθεί σε παγκόσμιο επίπεδο, με δεδομένους τους ανταγωνισμούς και τις διαφορές ισχύος. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι επιζήμιο για την προστασία των πιο αδύναμων ομάδων και χωρών.

Όσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης, ο Γάλλος οικονομολόγος αναφέρει πώς από τη μία πλευρά ενεργοποιήθηκε η παλιά εφεύρεση της καραντίνας κατά περιοχές , και τα lockdown εφαρμόστηκαν και σε επίπεδο εθνών-κρατών. Από την άλλη πλευρά, η κινεζική κυβέρνηση αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ένα δραστικό και ολοκληρωτικό lockdown στη Γουχάν,  Αυτό εμφανίστηκε ως πιθανή στρατηγική και αλλού, αλλά οι περισσότερες από τις υπόλοιπες κυβερνήσεις έπρεπε να συμμορφωθούν με τα βασικά δικαιώματα των πολιτών. Έτσι, το lockdown στις δημοκρατικές κοινωνίες δεν είχε την ίδια δύναμη να εξαλείψει τον ιό, επειδή ήταν πιο ήπιο.

Το καλύτερο παράδειγμα για τον ίδιο αποτελεί η Ταϊβάν. Οι δημόσιες αρχές μόλις έμαθαν για το επεισόδιο SARS σφράγισαν τα σύνορα και ανέθεσαν την καταπολέμηση σε ένα εξειδικευμένο ινστιτούτο, υπεύθυνο για τον συντονισμό της συλλογής πληροφοριών, την οργάνωση tests, την παρακολούθηση των μολυσμένων ατόμων, και την απομόνωσή τους. Στο βιβλίο του, συνοψίζει αυτήν την ανάλυση με ένα απλό σύνθημα:
« Μάθετε από παλιές πανδημίες και οργανώστε το σύστημα υγείας ανάλογα ή αυτοσχεδιάστε αδέξια σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και αποδεχτείτε σημαντικές απώλειες ζωής».

Μιλώντας για το γαλλικό σύστημα πρόνοιας που χτίστηκε κατά τη διάρκεια της Χρυσής Εποχής μετά τον Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Boyer  θεωρεί πώς λόγω της κακής διαχείρισης, δύο σημαντικά θεσμικά στοιχεία που κληρονομήθηκαν από το παρελθόν, ένα καλό και ισότιμο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και ένα εκπαιδευτικό σύστημα ανοιχτό στην ανοδική κοινωνική κινητικότητα, βρέθηκαν σε κρίση. Όμως στον καπιταλισμό της ευημερίας που πρεσβεύει η ΕΕ, η εκπαίδευση, η υγεία και ο πολιτισμός είναι βασικοί ακρογωνιαίοι λίθοι.  Η στροφή προς αυτά τα αγαθά θα μπορούσε να σημαίνει μια ομαλή μετάβαση προς οικολογικά βιώσιμα κοινωνικοοικονομικά καθεστώτα. Το ανθρωπογενές μοντέλο που προτείνεται στο βιβλίο του Γάλλου καθηγητή προσφέρει ένα θετικό και αυξανόμενο άθροισμα, σε αντίθεση με το παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος που συνεπάγεται ένας κόσμος ανεξέλεγκτου ανταγωνισμού.

“Η τελευταία πινελιά, θα ήταν ένας πλήρης επανασχεδιασμός των διεθνών σχέσεων μέσω του θεσμού των Βασικών Παγκόσμιων Αγαθών: υγειονομική ασφάλεια, επιστημονικές πρόοδοι, καθορισμένη διεθνής κινητικότητα των πολιτών, ρυθμιζόμενο διεθνές εμπόριο και επενδύσεις, και φυσικά χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Η κρίση θα μπορούσε να μας διδάξει αυτό το ξεχασμένο μάθημα για άλλη μια φορά”, καταλήγει ο Boyer.

* Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ

«Ανισότητες και δημοκρατική διάβρωση»#Piergiuseppe_Fortunato

Το σωστό ερώτημα δεν είναι εάν η ανισότητα απειλεί τη δημοκρατία, αλλά ποιες ανισότητες έχουν σημασία, γράφει ο Ιταλός οικονομολόγος  Piergiuseppe Fortunato.

Η υψηλή και εδραιωμένη ανισότητα έχει καταγγελθεί ως η κύρια πηγή δυσαρέσκειας που υπονομεύει τη σταθερότητα των δημοκρατικών θεσμών, όχι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και στις περισσότερες δυτικές δημοκρατίες.

Ωστόσο, οι συμβατικοί δείκτες δεν επαρκούν για να εξηγήσουν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τη δημοκρατία. Για να την κατανοήσουμε καλύτερα, πρέπει να εξετάσουμε τους δείκτες που είναι πιο κατάλληλοι για να αντικατοπτρίζουν τις αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

Η λειτουργική κατανομή του εισοδήματος, που αντικατοπτρίζεται στην αναλογία μισθών προς κέρδη, έχει μετατοπιστεί σημαντικά υπέρ του κεφαλαίου από την αλλαγή της χιλιετίας. Αυτό οφείλεται εν μέρει στη στασιμότητα των πραγματικών μισθών, αλλά σχετίζεται κυρίως με την εξαφάνιση σταθερών και καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών παραγωγής, διοικητικής υποστήριξης και γραφείου έχουν ξεθωριάσει , μετατρέποντας τους εργαζόμενους χωρίς πανεπιστημιακή εκπαίδευση σε χαμηλόμισθους απασχολήσιμους.

Η οικονομική παγκοσμιοποίηση και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από τις αναδυόμενες οικονομίες έχουν επιταχύνει περαιτέρω την αποβιομηχάνιση, καθιστώντας νεκρά πολλά βιομηχανικά κέντρα. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει την πολιτική υποστήριξη των εθνικιστικών ή λαϊκιστικών κινημάτων με οικονομικά σοκ.

Αυτά τα σοκ σίγουρα δεν είναι η μόνη εξήγηση για την άνοδο του αυταρχισμού. Αλλά μπορεί να έχουν επιδεινώσει τις πολιτισμικές διαιρέσεις που σχετίζονται με γενεαλογικά , χωρικά ή κοινωνικά ρήγματα, δίνοντας στους λαϊκιστές ηγέτες την πρόσθετη ώθηση που χρειάζονταν.

Αυτές οι δυναμικές αναδύονται ξεκάθαρα βλέποντας δείκτες ευαίσθητους στο μέσο της κατανομής εισοδήματος και όχι στα άκρα του. Αντανακλούν καλύτερα από τον συντελεστή Gini τις φθίνουσες συνθήκες διαβίωσης της μεσαίας τάξης, οι οποίες επηρεάζονται περισσότερο από τις αλλαγές στη δομή και τη γεωγραφία της παραγωγής σε παγκόσμια κλίμακα.

Ταυτόχρονα, διαφορετικοί τύποι οικονομιών συσσωμάτωσης έχουν ενισχύσει την κατάτμηση μεταξύ ευημερούντων, κοσμοπολίτικων αστικών κέντρων και αγροτικών κοινοτήτων, και περιφερειακών αστικών περιοχών. Σε έναν ολοένα και πιο εξειδικευμένο κόσμο, όπου η πρόσβαση στην τεχνολογία και τη γνώση είναι παράγοντες πρωταρχικής σημασίας, το να είσαι κοντά στα σύνορά σου προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα. Όσοι είναι αρκετά τυχεροί για να ζήσουν σε καινοτόμα αστικά κέντρα έχουν ένα πολύ πιο υψηλό εισόδημα και αντιμετωπίζουν ευκαιρίες ανάπτυξης που δεν υφίστανται για τους πολίτες σε περιφερειακές περιοχές.

Είναι σημαντικό να επισημανθεί πώς οι οικονομικές και χωρικές ανισότητες συχνά συμπίπτουν και αλληλεπικαλύπτονται με εθνικές και πολιτιστικές διαφορές. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, τα αφροαμερικανικά νοικοκυριά τείνουν να ζουν σε περιφερειακές περιοχές και έχουν μέσο εισόδημα περίπου 40 τοις εκατό χαμηλότερο από τα μη ισπανόφωνα λευκά νοικοκυριά. Αναλόγως, στη Γαλλία, οι αποφάσεις σχετικά με τα έργα στέγασης οδήγησαν τελικά σε συγκέντρωση πληθυσμών όλο και πιο ομοιογενών όσον αφορά την εθνική ταυτότητα, τη θρησκεία και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση.

Η μείωση των πολλαπλών ανισοτήτων που δηλητηριάζουν τη δημοκρατική συνύπαρξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενίσχυση της ικανότητας των δημοκρατιών να δημιουργούν καλές θέσεις εργασίας. Οι ενεργητικές πολιτικές εργασίας για την εξουδετέρωση των επιπτώσεων της αποβιομηχάνισης είναι υψίστης σημασίας, μαζί με μέτρα που στοχεύουν σε περιθωριοποιημένες ομάδες.
** Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ

*Τα σκίτσα δια χειρός Χρήστου Παπανίκου. Οι διάλογοι του φλύαρου του Ντέμοκρατ.

**Οι νέοι αναγνώστες του Ντέμοκρατ μπορείτε να περιηγηθείτε στα προηγούμενα newsletters πατώντας εδώ

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *