“O σόσιαλ ο Ντέμοκρατ ο σωστός” – Toυ Στέφανου Παραστατίδη

Καθώς κατηφορίζω προς την πλατεία Κλαυθμώνος να συμμετάσχω στην απεργιακή κινητοποίηση, το μυαλό στροβιλίζει γύρω από την εργασία και κάποια κοντινά μου πρόσωπα.

Πρώτη εικόνα μια φίλη που δουλεύει σε μεγάλη εταιρία και παίρνει έναν πολύ υψηλό μισθό, με αντάλλαγμα την προσωπική της ζωή. Δεν υπάρχει ωράριο, δεν υπάρχει ημέρα ξεκούρασης, δεν υπάρχει αποφόρτιση, χρόνος για μια μπύρα, μια ανάσα.

Ο νεαρός δικηγόρος δουλεύει εξίσου εξαντλητικά σε γνωστό δικηγορικό γραφείο με απολαβές γύρω στα 400 ευρώ. Αντίστοιχα, ένας μεγαλύτερος ηλικιακά δικηγόρος μόλις έγινε μέτοχος σε εταιρία· έχω να τον δω ήδη 2 χρόνια -δύσκολα θα τον ξανασυναντήσω έξω από το γραφείο του ή μία δικαστική αίθουσα.

Η δημοσιογράφος γνωστής εφημερίδας δεν έχει εξίσου ωράριο, με το τηλέφωνο συνεχώς ανοιχτό, τα μηνύματα και τα μέιλ να κουδουνίζουν καθώς μιλάμε και μια ζωή χωρίς παύση για λίγες προσωπικές στιγμές.

Γύρω τους εκατοντάδες χιλιάδες άνεργοι· τους βλέπουν ως τους τυχερούς ενός άλλου κόσμου που δεν τους χωράει, δεν τους περιλαμβάνει, δεν τους νοιάζεται.

Συνεχίζω την κατηφόρα, ακούγοντας σιγά σιγά τη βοή των ανθρώπων που μαζεύονται· πλησιάζω. Το πεζοδρόμιο γεμάτο χαρτάκια «δε θέλουμε δεκάωρο για να έχουμε ρεπό, μείωση ωραρίου αυξήσεις στο μισθό». Σε μια γωνιά μία κυρία μού προσφέρει μία εφημερίδα· την παίρνω, μου ζητάει 50 λεπτά, έχω ευτυχώς ακριβώς στην τσέπη μου, δύο εικοσάλεπτα και ένα δεκάλεπτο. Της τα δίνω με ανακούφιση και διαβάζω με κεφαλαία τη λέξη «Ξεκίνημα». Στο πρωτοσέλιδο είναι το ίδιο κείμενο που μου μοίρασαν χθες σε μια Α4 μία παρέα νέων ανθρώπων, καθώς έπινα ένα τζιν με στυμμένο λεμόνι αργά το βράδυ, να «αδειάσω», σε μία καρέκλα σκηνοθέτη στα Εξάρχεια.

Λίγο πιο πέρα μερικές δεκάδες αντίσκηνα στοιχισμένα στο πεζοδρόμιο. Γύρω στα 100 ομοιόμορφα ντυμένα άτομα που είχαν κατασκηνώσει εκεί, υπό απόλυση εργαζόμενοι από τη βιομηχανία λιπασμάτων Καβάλας, φωνάζουν ρυθμικά συνθήματα και διεκδικούν να πάρουν τις ζωές τους πίσω. Ανατριχιάζω λιγάκι καθώς προσπερνώ χωρίς να αλλάζω βηματισμό.

Η σκέψη μου τώρα αρχίζει να περιστρέφεται γύρω από την αγαπημένη μου σοσιαλδημοκρατία. Δεν έχει παγκάκι, αλλά κάπου εδώ γύρω είναι «ο Σόσιαλ ο Ντέμοκρατ ο σωστός» και αφουγκράζεται τον κόσμο, περιεργάζεται παρατηρητικά τον άνεργο, τον απολυμένο, τον μεροκαματιάρη και νιώθει, σίγουρα νιώθει.

 

Σχηματικά, η παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία είχε δύο κύριους πυλώνες: τα εργατικά συνδικάτα και το κόμμα. Στη συνέχεια και με την εξέλιξη των δεκαετιών, αυτοί οι πυλώνες συμπληρώθηκαν και εκφράστηκαν από χαρισματικούς ηγέτες και συμπεριληπτικούς θεσμούς, οι οποίοι άνοιξαν το κράτος προς την κοινωνία και επήλθαν αλλαγές που άμβλυναν τις ανισότητες, περιόρισαν τους αποκλεισμούς, εμπλούτισαν και εμβάθυναν τη συμμετοχή.

Και όλα αυτά μέσα από έναν “ενάρετο κύκλο” που ξεκινούσε από το συνδικάτο, συνέχιζε στο κόμμα, εκφραζόταν στο κοινοβούλιο και υλοποιούνταν από την κυβέρνηση. Αυτός ο ενάρετος κύκλος πέρα από κοινωνική ειρήνη και ευημερία έφερε και απανωτές εκλογικές νίκες διεθνώς για τούτο το ιδεολογικοπολιτικό ρεύμα.

Κάποτε όμως αυτός ο ενάρετος κύκλος διακόπηκε και η σοσιαλδημοκρατία αποκόπηκε από την κοινωνία. Το πώς και το γιατί δεν χωρά σε αυτό το εβδομαδιαίο δελτίο σκέψης. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι η σοσιαλδημοκρατία πίστεψε ότι αυτός ο ενάρετος κύκλος θα διαρκέσει για πάντα και θα φέρνει αποτελέσματα.

Δυστυχώς όμως δεν ήταν έτσι, διότι οι κοινωνικές διεργασίες απέκτησαν ιδιαίτερη περιπλοκότητα, όπως οι κρίσεις που έπληξαν και πλήττουν τις δημοκρατίες μας. Η παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία όχι μόνο επαναπαύτηκε στην αίγλη των κατακτήσεων της αλλά κυρίως βολεύτηκε. Θεώρησε ότι το πετυχημένο κόμμα, το καλά οργανωμένο κόμμα, το πολυσυλλεκτικό κόμμα, αρκεί για να μεταβολίσει τα κοινωνικά αιτήματα σε θεσμούς. Όμως αυτό δεν απεδείχθη αρκετό.

Γι’ αυτό και σήμερα παρουσιάζεται η ανάγκη να δούμε τα πράγματα διαφορετικά. Να μετατοπίσουμε τη συζήτηση από το “τι διεκδικείς” στο “πώς το διεκδικείς”. Κι αυτό σημαίνει ότι πρέπει να προσεγγίσουμε τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία πέρα από τους πυλώνες του εργατικού συνδικάτου και του κόμματος.

Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει ότι θα πάψουν να υπάρχουν στο DNA της. Δεν τίθεται τέτοιο θέμα. Όμως πρέπει να εμπλουτιστούν με την ιδέα των κοινωνικών κινημάτων, ως αναζωογονητικού και αναμορφωτικού παράγοντα της ιδεολογικής μας ταυτότητας.

Προσοχή:

Δεν μιλάμε για καπέλωμα κοινωνικών κινημάτων από κομματικούς πάτρωνες.

Δεν μιλάμε για πρωτοποριακές, καλά οργανωμένες μειοψηφίες που στρατεύουν πίσω από αυτές τις μάζες για να κατακτήσουν την εξουσία. 

Δεν μιλάμε για μία ποδηγέτηση και υποταγή των κοινωνικών κινημάτων πίσω από ένα “μεγάλο σχέδιο” που έχει συλλάβει μία κομματική ελίτ για να κατακτήσει την εξουσία ως λάφυρο.

Μιλάμε για μία σοσιαλδημοκρατία που ανοίγει με αυτοπεποίθηση τον διάλογο με κοινωνικά κινήματα, ακόμα κι όταν με μία πρώτη ανάγνωση φαντάζουν ανταγωνιστικά απέναντί της. Ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι η σοσιαλδημοκρατία μπόρεσε και εξέφρασε εκείνους που ένιωθαν μόνιμα ηττημένοι και περιθωριοποιημένοι.

Είναι γόνιμη η ρητορική και η λογική του “ανοιχτού κόμματος”. Όμως ένα κόμμα δεν μπορεί να τους χωρά όλους, ούτε μπορεί να τους αναγκάσει να αποδεχθούν το καταστατικό του ή να εγγραφούν μέλη του και να κατέβουν υποψήφιοί του. Διότι πολύ απλά τα κόμματα σήμερα δεν αποτελούν την μοναδική δίοδο πολιτικοποίησης.

Η δημόσια σφαίρα πλέον έχει διασταλεί τόσο πολύ, που είναι αδύνατον μία οργανωτική δομή, ακόμη και η πιο καλοκουρδισμένη να την αγκαλιάσει και να την θέσει υπό έλεγχο. Η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία δεν μπορεί να διαδραματίσει τον ρόλο του “κόμματος Λεβιάθαν”, μία υπερεκτατική μορφή που θα λειτουργεί με συγκεκριμένη ιεραρχία και θα αποδέχεται τα κελεύσματα του χαρισματικού ηγέτη, ακόμα κι όταν αυτό θα είναι για το κοινό καλό.

Μπορεί όμως να διαδραματίσει τον ρόλο του “κόμβου” οριζόντιων δικτύων που δρουν εντός της κοινωνίας και διεκδικούν φωνή και ορατότητα. Την ενθάρρυνση με άλλα λόγια μίας οριζόντιας δικτύωσης χειραφετημένων πολιτών που συσπειρώνονται γύρω από κοινά αιτήματα, που έχουν ως σκοπό όχι την μονοπωλιακή κατάληψη της εξουσίας, αλλά τη ριζική επαναθέσμισή της.

Αυτή η οριζόντια δικτύωση δεν χρειάζεται ιεραρχίες για να λειτουργήσει, αλλά διαρκή διαβούλευση και συνδιαμόρφωση με όρους σεβασμού και εμπιστοσύνης. Αν η σοσιαλδημοκρατία πέτυχε τις προηγούμενες δεκαετίες την κοινωνική κινητικότητα, πρέπει τώρα να στρέψει το βλέμμα της στην κοινωνική κινητοποίηση, την διεκδίκηση, την διαφωνία με δημοκρατικούς όρους απέναντι στην εξουσία που αυθαιρετεί, που συγκεντρώνει, που αποκλείει.

Η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία χρειάζεται το συνδικάτο, χρειάζεται το κόμμα, χρειάζεται τους θεσμούς. Χρειάζεται όμως και την κοινωνία. Όλοι οι παραπάνω πυλώνες βρίσκονται σε διαρκή αλληλεπίδραση και διάλογο, διαμορφώνουν πολιτικές συνειδήσεις, αναζητούν πολιτικές λύσεις, διαμορφώνουν πολιτικές συμμαχίες από τα κάτω και όχι από τα πάνω. Μετέχουν ισότιμα και ισόκυρα ως μία άσκηση δημοκρατικού πειραματισμού, που στόχο έχει την εμβάθυνση της δημοκρατίας, την πίστη στους θεσμούς, στην εδραίωση της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Η συζήτηση αυτή είναι ακόμη πιο σημαντική σήμερα στην Ελλάδα. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, ότι για το ρόλο της ισχυρής κοινωνίας και τις διεκδικήσεις αυτής μιλούν στο νέο τους βιβλίο οι Acemoglou-Robinson, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι δεν αρκεί ακόμη και το ισχυρά θωρακισμένο θεσμικό πλαίσιο των ΗΠΑ να διαφυλάξει τη δημοκρατία κ να υπηρετήσει τα συμφέροντα του πολίτη. Απαιτείται εγρήγορση. Αυτός είναι ο λόγος που ο Μπαράκ Ομπάμα βγήκε στο δρόμο και φώναξε για ένα ζήτημα που αφορούσε σε ανθρώπινα δικαιώματα.
Στην Ελλάδα που οι θεσμοί ασθενούν, η ενημέρωση ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό και ο πελατειακός τρόπος λειτουργίας συνεχώς να βρίσκει διέξοδο και να θρέφει τα κέντρα εξουσίας, η ισχυρή κοινωνία είναι ένα πολιτικό ζητούμενο που απαιτείται και σφυρηλατείται μονάχα στο «δρόμο».

Η παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία γεννήθηκε μέσα από τον κόσμο της εργασίας. Η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία μπορεί να αναγεννηθεί μέσα από τον κόσμο της κοινωνίας, διαλεγόμενη ανελλιπώς με την ποικιλομορφία και τη διαφορετικότητα”.

«Πώς να επιδιορθώσουμε έναν αποτυχημένο κόσμο» #Gordon_Brown

Στο άρθρο του στον New Statesman ο Gordon Brown, ο πρώην πρωθυπουργός των Εργατικών της Βρετανίας, γράφει  για τους εμβολιασμούς, τη φτώχεια, την κλιματική κρίση, και το πώς θα επιδιορθώσουμε έναν αποτυχημένο κόσμο.

Αποσπάσματα:

“Στις 4 Οκτωβρίου 2008, στο τέλος της πιο ταραχώδους εβδομάδας στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές μετά τη Μεγάλη Ύφεση, ταξίδεψα στο Παλάτι Élysée στο Παρίσι. Ήμουν εκεί για να συζητήσω με τους ηγέτες της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης τι να κάνουμε για ένα κατεστραμμένο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Μετά από μιάμιση ώρα δύσκολες συνομιλίες σχετικά με πιθανές χρεοκοπίες, εταιρικές εκκαθαρίσεις και επικείμενη οικονομική ύφεση, κάναμε ένα διάλειμμα, και καθώς πίναμε καφέ σε ένα από τα πολυτελώς διακοσμημένα δωμάτια του Élysée, ο Ιταλός πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ο οποίος ακόμη δεν είχε εκφράσει άποψη για το τι πρέπει να γίνει, ακούστηκε να λέει: «Ερασιτέχνες! Ερασιτέχνες!».

Ήταν δυνατό ο μόνος επαγγελματίας επιχειρηματίας στο δωμάτιο να έχει λύση για την κρίση που κανένας από τους υπόλοιπους δεν είχαμε σκεφτεί; «Ερασιτέχνες!» Χειρονομούσε με εμφανή δυσαρέσκεια. «Ερασιτέχνες! Είναι ερασιτέχνες. Δεν συνειδητοποιούν; Έχουμε μια φωτογράφηση σε μια ώρα! Και κανένας από αυτούς δεν έφερε έναν μακιγιέρ! ”

Οι πολιτικοί δεν είναι εγγενώς κατάλληλοι για την αντιμετώπιση των περίπλοκων κρίσεων, οικονομικών ή άλλων. Και αν αυτή η συνάντηση άφησε κάτι είναι ότι ακόμη λιγότερο κατάλληλοι είναι, οι επιχειρηματίες που έγιναν πολιτικοί. Αυτό εξακολουθεί να ισχύει σήμερα. Είναι αμφίβολο αν μια ομαδική φωτογραφία κατάλληλα μακιγιαρισμένων πολιτικών θα έκανε πολύ περισσότερα για να καθησυχάσει τις αγορές ή το κοινό, τότε ή τώρα. Οι ηγέτες δεν πρέπει να είναι ένα, αλλά τουλάχιστον δύο βήματα μπροστά σε μια κρίση. Το 2008 ήταν πίσω από την στροφή – και το 2020 αυτό συνέβη ξανά”…..

“Αυτή την χρονιά θα την θυμόμαστε για τη συλλογική αποτυχία μας ως διεθνούς κοινότητας, να συναντηθούμε και να διαχειριστούμε τις πιο σοβαρές παγκόσμιες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για την υγεία και την οικονομία που έχουμε αντιμετωπίσει σε καιρό ειρήνης.
Κανένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης δεν άξιζε το όνομά του• δεν υπάρχει επαρκής ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ χωρών• καμία κατάλληλη παρακολούθηση• καμία υποχρέωση για τα κράτη να λαμβάνουν διορθωτικά μέτρα• δεν υπάρχουν αρκετά μεγάλα αποθέματα φαρμάκων ή ακόμη και προστατευτικός εξοπλισμός• και δεν υπάρχει συμφωνία για το πώς μοιραζόμαστε το βάρος της πληρωμής για αυτό που χρειαζόμαστε απεγνωσμένα, από μάσκες προσώπου έως αναπνευστήρες.
Και ακριβώς τη στιγμή που τα εμβόλια με τη δυνατότητα ανοσοποίησης ολόκληρου του κόσμου ήταν διαθέσιμα, και η ανθρωπότητα είχε την δύναμη να αποτρέψει την εξάπλωση, την μετάλλαξη και την απειλή  της νόσου, ήρθε στο προσκήνιο ο εμβολιαστικός εθνικισμός και ο φαρμακευτικός προστατευτισμός. Γνωρίζουμε ότι κανείς δεν είναι ασφαλής οπουδήποτε, έως ότου όλοι είναι ασφαλείς παντού.

Το πώς ανταποκριθήκαμε σε αυτήν την πανδημία δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το πώς διαχειριζόμαστε τον πλανήτη μας. Υπάρχει μια θεμελιώδης αναντιστοιχία μεταξύ της παγκόσμιας φύσης των κοινών μας προκλήσεων και της κυρίως εθνικής προσέγγισης μέσω της οποίας έχουμε οργανωθεί για να τις αντιμετωπίσουμε”…..

“Μιλάμε για «ανεξέλεγκτους χώρους» για να περιγράψουμε τις μη ασφαλείς, παράνομες ζώνες σε αποτυχημένα και χρεοκοπημένα κράτη, όπου πολέμαρχοι, ληστές, πειρατές, τρομοκράτες, έμποροι όπλων, έμποροι παράνομων ναρκωτικών και μαυραγορίτες κυριαρχούν. Ωστόσο, οι ανεξέλεγκτοι χώροι που έχω στο μυαλό μου είναι, ανησυχητικά, πολύ πιο μεγάλοι.
Περικλείουν ολόκληρο το παγκόσμιο περιβάλλον – μολυσμένους ωκεανούς, αποξηραμένα δάση και ταχέως αναπτυσσόμενες ερήμους.
Αγγίζουν το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα: υπεράκτια χρηματοοικονομικά κέντρα και παράνομες ροές χρημάτων, καθώς και φορολογικοί παράδεισοι που διευκολύνουν τη λεηλασία δημόσιων ταμείων από τους λιγότερο άπορους αυτού του κόσμου.
Και περιλαμβάνουν το καθεστώς θερμοπυρηνικής ασφάλειας στον κόσμο, όλο και πιο τεχνολογικά εξελιγμένο αλλά και, όπως στον κυβερνοχώρο, όλο και πιο ευάλωτο σε ατυχήματα και χειραγωγήσεις”…..

“Τέσσερις μεγάλες διεθνείς σύνοδοι κορυφής φέτος, μας δίνουν μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία να ενεργοποιήσουμε εκ νέου τη διεθνή συνεργασία: Η συνάντηση της G7, και  η 26η διάσκεψη του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, υπό βρετανικές προεδρίες και οι δύο• η G20 με Ιταλική προεδρία τον Οκτώβριο • και οι συνομιλίες του Αυγούστου της συνθήκης μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.

Η G7 στην Κορνουάλη – η σύνοδος κορυφής των ισχυρότερων δημοκρατιών του κόσμου που συνήθως γίνεται πρωτοσέλιδο μόνο ως ευκαιρία για φωτογραφίες – θα μπορούσε να είναι το σημείο εκκίνησης. Μια σημαντική πρόοδος στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας ανισότητας θα μπορούσε να έρθει καθορίζοντας, για πρώτη φορά, έναν ελάχιστο παγκόσμιο φορολογικό συντελεστή που πρέπει να πληρώσουν όλες οι πολυεθνικές εταιρείες.
Αυτό θα έφερνε ένα πολύ καθυστερημένο μήνυμα ότι δεν θα υπάρχει κρυψώνα για τους φοροφυγάδες – και ότι τα δισεκατομμύρια δολάρια που σήμερα απορροφούνται από τη φοροδιαφυγή, θα χρησιμοποιηθούν τώρα για τη χρηματοδότηση της υγείας, της εκπαίδευσης και των δημόσιων υπηρεσιών.

Τον Αύγουστο θα συγκληθεί η για πολύ καιρό αναβληθείσα σύνοδος της προόδου ως προς τους στόχους της συνθήκης για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Σκοπός μας πρέπει να είναι να σταματήσουμε αυτό που εξελίσσεται σε μια νέα κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών και να αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο μισή ντουζίνα κράτη να επιδιώξουν να γίνουν πυρηνικές δυνάμεις.
Ο σχεδιασμός μιας συνεχούς ανάκαμψης – και η αποφυγή μιας παγκόσμιας οικονομίας δύο ταχυτήτων στην οποία αποκλίνουν πλούσιες και φτωχές χώρες – απαιτεί το είδος της συνεργασίας που είδαμε κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Ο κόσμος χρειάζεται δημοσιονομικό και νομισματικό συντονισμό για να εξασφαλίσει ισορροπημένη ανάπτυξη•  αναδιάρθρωση χρέους για να μπορέσουν οι χώρες χαμηλού εισοδήματος να ανακάμψουν • και συντονισμένες επενδύσεις σε υποδομές που, εάν συγχρονιστούν, όπως έχει δείξει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, θα προσθέσουν 2 δισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομική παραγωγή.

Τουλάχιστον το ήμισυ αυτής της νέας επένδυσης θα πρέπει να κατευθύνεται προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην πράσινη οικονομία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ενεργειακής απόδοσης, των βιώσιμων μεταφορών και της αναγεννητικής γεωργίας”….

“Δεν μπορούμε να αντέξουμε μια ακόμη οπισθοδρόμηση στην παγκόσμια συνεργασία. Πριν από εξήντα χρόνια, ο Πρόεδρος Κένεντι κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να υπερβούν τη Διακήρυξη Ανεξαρτησίας τους με μια Παγκόσμια Διακήρυξη Αλληλεξάρτησης. Οι σημερινοί ηγέτες πρέπει να δείξουμε παρόμοια τόλμη εάν θέλουμε να οικοδομήσουμε έναν πιο υγιή, πιο ασφαλή και πιο δίκαιο κόσμο μετά την επιδημία”.

* Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ

 

«Μπορεί η Ευρώπη να ανατρέψει την καθιέρωση της επισφαλούς εργασίας για τους νέους;» #Maria_Jose_Carmona

Η δημοσιογράφος Maria Jose Carmona γράφει στο Social Europe για το πώς μετά την οικονομική κρίση, η πανδημία κατέστησε την αγορά εργασίας για νέους σε όλη την Ευρώπη ακόμη πιο επισφαλή από ό, τι στο παρελθόν.

Οι νέοι χτίζουν λίγο-λίγο  ένα ιστορικό εργασίας, κερδίζουν τα αναγκαία για να επιβιώσουν, αλλά όχι αρκετά να ξεκινήσουν τη δική τους ζωή, ελπίζουν να εξασφαλίσουν μια μόνιμη εργασία μια μέρα, αλλά όλο και δυσκολεύονται να το δουν να συμβαίνει.

Ο αντίκτυπος της πανδημίας στους νέους σε όλο τον κόσμο θα μπορούσε να συνοψιστεί ως δράμα σε τρεις πράξεις, ξεκινώντας από εκείνους που είχαν μια δουλειά και την έχασαν – περισσότερο από έναν στους έξι σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), έπειτα όσοι φοιτούσαν και διέκοψαν την εκπαίδευσή τους και, τέλος, εκείνοι που επρόκειτο να εισέλθουν στην αγορά εργασίας, αλλά έμειναν χωρίς προοπτικές πριν καν ξεκινήσουν.

Οι νέοι έχουν πληγεί περισσότερο από την οικονομική κρίση που προκλήθηκε από την πανδημία, επειδή βρισκόταν ήδη στο κάτω μέρος του σωρού. Το 2019, το ποσοστό ανεργίας μεταξύ των εργαζομένων ηλικίας 15 έως 24 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν τριπλάσιο από ό, τι για εκείνους άνω των 55 ετών, ειδικά στις χώρες του Νότου (αλλά και στις χώρες της Βαλτικής και τη Σουηδία), όπου η ποιότητα των θέσεων εργασίας είναι χαμηλότερη και το νεαρό εργατικό δυναμικό συγκεντρώνεται σε τομείς με υψηλά επίπεδα προσωρινής ή εποχιακής απασχόλησης, όπως το λιανικό εμπόριο ή οι βιομηχανίες φιλοξενίας – οι οποίοι συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που επηρεάστηκαν περισσότερο από τους περιορισμούς της επιδημίας.

Ήδη πριν από την οικονομική κρίση του 2008 η επισφαλής απασχόληση μετατράπηκε από προσωρινή σε χρόνια αταξία. Θεωρήθηκε δεδομένο ότι οι νέοι έπρεπε να αρχίσουν να εργάζονται από μειονεκτική θέση, απλά λόγω της ηλικίας τους. Η επισφαλής εργασία θεωρήθηκε ο κανόνας για τους νέους.

Με τις μελλοντικές προοπτικές τους σε αναμονή, ορισμένοι εξετάζουν άλλες επιλογές, όπως να βρουν καταφύγιο στις σπουδές τους ή στην μετανάστευση. Αυτή η επιλογή, ωστόσο, δεν είναι ανοιχτή σε όλους. Εκείνοι που σκέφτονται τη μετανάστευση είναι νέοι από κοινωνικοοικονομικές ομάδες από τη μέση έως την ανώτερη μεσαία τάξη, επειδή μπορούν να αναλάβουν τον κίνδυνο. Όσοι κατάγονται από κοινωνικοοικονομικές ομάδες χαμηλής ή μεσαίας τάξης δεν το θεωρούν καν επιλογή.

Ο πραγματικός κίνδυνος για αυτούς δεν είναι ότι η μετάβασή τους στην αγορά εργασίας διαρκεί περισσότερο, αλλά ότι θα αποκοπούν εντελώς από αυτήν, ώστε να καταλήγουν να εμπίπτουν στην κατηγορία των περίφημων NEETs (Not Education, Employment, Training).

Στο παρελθόν, το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα βοήθησε στην εξισορρόπηση των ευκαιριών, αλλά μετά την κρίση όλο το βάρος μεταφέρθηκε στις οικογένειες, και αυτό είναι άδικο, διότι δημιουργεί ανισότητες στο πιο βασικό επίπεδο. Δεν ξεκινούν όλοι οι νέοι με τις ίδιες πιθανότητες.

Οι νέοι του σήμερα δεν εμπιστεύονται πλέον θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων κυβερνήσεων, πολιτικών κομμάτων και συνδικάτων, στα οποία, όπως προειδοποίησε η ίδια η ΔΟΕ, υποεκπροσωπούνται όλο και περισσότερο.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η δυσπιστία και η δυσαρέσκεια θα μεταφραστεί, όπως έγινε το 2011, σε ένα νέο παγκόσμιο κίνημα αγανάκτησης.

Ένας Ισπανός φοιτητής του Πολυτεχνείου, πιστεύει ότι «υπάρχουν πολλοί νέοι άνθρωποι που ξυπνούν», αλλά, κατά την άποψή του, η επερχόμενη διαμαρτυρία «δεν θα είναι όπως το το κίνημα των Αγανακτισμένων. Θα καθοδηγείται από συνεργατικά κινήματα,  που αγωνίζονται να δώσουν στους νέους μια φωνή στους θεσμούς  που τους έχουν ξεχάσει από καιρό. Αυτά τα κινήματα δεν είναι τόσο εύκολο να τα παρατηρήσεις, δεν διαμαρτύρονται ούτε κατασκηνώνουν στους δρόμους, αλλά αρχίζουν να ενώνουν τους ανθρώπους», λέει.

Απαιτείται «ένα σύμφωνο μεταξύ των γενεών», το οποίο να εκμεταλλεύεται τη δυναμική της μετα-πανδημικής ανάκαμψης για να θέσει τέρμα στη χρόνια επισφαλή απασχόληση για τους νέους εργαζόμενους και τελικά να μειώσει το κενό που τους χωρίζει από τους υπόλοιπους— προστατεύοντας τους νέους από το να είναι τα πρώτα θύματα κάθε νέας κρίσης.
** Oλόκληρο το αρχικό κείμενο και μία ελεύθερη δική μας μετάφραση εδώ

 

*Τα σκίτσα δια χειρός Χρήστου Παπανίκου. Οι διάλογοι του φλύαρου του Ντέμοκρατ.

**Οι νέοι αναγνώστες του Ντέμοκρατ μπορείτε να περιηγηθείτε στα προηγούμενα newsletters πατώντας εδώ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *