Η απολιγνιτοποίηση στη Δυτική Μακεδονία αποτελεί μια ιστορική μετάβαση με σημαντικές κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Μέσα σε αυτή τη μεγάλη αλλαγή, υπάρχει μια λιγότερο ορατή αλλά εξαιρετικά σοβαρή συνέπεια, που αφορά ζωές ανυπεράσπιστες και ξεχασμένες: τα αδέσποτα σκυλιά που βρίσκονται εδώ και χρόνια εγκαταλελειμμένα μέσα στα ορυχεία και στους σταθμούς της ΔΕΗ.
Ο χώρος είναι περιφραγμένος και η είσοδος φυλάσσεται από security. Η είσοδος στους μη έχοντες εργασία απαγορεύεται.
Πρόκειται για έναν μεγάλο, αλλά άγνωστο στην πραγματικότητα αριθμό ζώων.
Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με ακρίβεια πόσα είναι, καθώς οι εκτάσεις των ορυχείων και των ενεργειακών εγκαταστάσεων είναι τεράστιες, απομακρυσμένες και δύσκολα προσβάσιμες. Είναι σκυλιά που εγκαταλείφθηκαν εκεί, γεννήθηκαν εκεί ή βρήκαν καταφύγιο στους χώρους αυτούς, επιβιώνοντας για χρόνια χάρη στην παρουσία ανθρώπων που δεν αδιαφόρησαν.
Από το 2013, μία εργαζόμενη της ΔΕΗ έχει αφιερώσει τον ελεύθερο χρόνο, τις δυνάμεις και μεγάλο μέρος της προσωπικής της ζωής στη φροντίδα αυτών των ζώων. Με επιμονή, προσωπικό κόπο και αληθινή αγάπη, έχει αναλάβει τη στείρωση, την περίθαλψη και τη σίτισή τους, ενώ με τη βοήθεια ευαισθητοποιημένων διευθυντών και εργαζομένων της επιχείρησης κατάφερε να οργανώσει μια άτυπη αλλά ουσιαστική γραμμή προστασίας μέσα στους χώρους των ορυχείων και των σταθμών. Το πιο συγκλονιστικό όμως είναι ότι όλα αυτά τα χρόνια έχει καταφέρει να βρει σπίτια και να εξασφαλίσει υιοθεσίες για περισσότερα από 600 αδέσποτα σκυλιά, χαρίζοντάς τους μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.
Η συμβολή αυτή, τόσο της ίδιας όσο και των ανθρώπων της ΔΕΗ που στάθηκαν δίπλα της, είναι ανεκτίμητη και πρέπει να αναγνωριστεί.
Σήμερα, όμως, η πραγματικότητα αλλάζει δραματικά. Με το κλείσιμο των ορυχείων και τη σταδιακή παύση λειτουργίας των σταθμών, η βοήθεια αυτή μειώνεται συνεχώς. Οι εργαζόμενοι που μέχρι σήμερα άφηναν λίγο φαγητό, λίγο νερό ή απλώς πρόσεχαν τα ζώα, μετατίθενται, αποχωρούν ή συνταξιοδοτούνται. Οι εγκαταστάσεις αδειάζουν και μαζί τους χάνεται το μοναδικό δίχτυ προστασίας που είχαν αυτά τα αδέσποτα.
Οι συνέπειες είναι ήδη οδυνηρές. Στο ορυχείο της Καρδιάς, που έκλεισε πριν από καιρό, καταγράφηκαν ακόμη και περιστατικά κανιβαλισμού μεταξύ των ζώων — μια ακραία και σπαρακτική απόδειξη της πείνας, της εγκατάλειψης και της απόγνωσης που βιώνουν όταν δεν υπάρχει πλέον κανείς να τα φροντίσει.
Την ίδια στιγμή, οι Δήμοι δηλώνουν αδυναμία παρέμβασης, καθώς πρόκειται για ιδιωτικούς χώρους και, όπως αναφέρουν, βρίσκονται εκτός της αρμοδιότητάς τους. Έτσι, ένας μεγάλος αριθμός ζώων παραμένει εγκλωβισμένος σε μια γκρίζα ζώνη ευθύνης, χωρίς θεσμική προστασία και χωρίς σαφές σχέδιο διάσωσης.
Το παρόν κείμενο δεν έχει σκοπό να κατηγορήσει τη ΔΕΗ. Αντιθέτως, αναγνωρίζει πως για πολλά χρόνια υπήρξαν άνθρωποι μέσα στην επιχείρηση που έδειξαν ευαισθησία, ανθρωπιά και πραγματική στήριξη σε αυτή την προσπάθεια.
Όμως σήμερα, μέσα στη μετάβαση της απολιγνιτοποίησης, υπάρχει ο κίνδυνος αυτά τα πλάσματα να ξεχαστούν.
Αυτή είναι μια φωνή αγωνίας και μια ειλικρινής έκκληση για βοήθεια.
Χρειάζεται άμεση κινητοποίηση από την Πολιτεία, την τοπική αυτοδιοίκηση, φιλοζωικές οργανώσεις, εθελοντές και κάθε πολίτη που μπορεί να συμβάλει. Χρειάζεται σχέδιο καταγραφής, σίτισης, στειρώσεων, περίθαλψης και υιοθεσιών. Χρειάζεται συνεργασία πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη.
Η μετάβαση της Δυτικής Μακεδονίας σε μια νέα εποχή δεν μπορεί να αφήσει πίσω της αυτές τις ζωές.
Η πρόοδος δεν μετριέται μόνο με ενεργειακούς στόχους και οικονομικούς δείκτες, αλλά και με το πώς επιλέγουμε να φροντίσουμε όσους δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.
Τα αδέσποτα των ορυχείων δεν έχουν φωνή.
Ας μη μείνουν αόρατα.
Ας γίνουμε εμείς η φωνή τους.
