Η έκθεση ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για τα έργα κατάρτισης του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, η οποία κοινοποιήθηκε στην Ελληνική Κυβέρνηση και στις αρμόδιες αρχές, στις 27 Φεβρουαρίου 2026, αποτελεί κόλαφο για τον τρόπο διαχείρισης των κονδυλίων του Ταμείου.
Τα ευρήματα κατατάσσονται στο επίπεδο 3, αυστηρότατο επίπεδο αξιολόγησης που συνεπάγεται πρόστιμα. Tο δικό μας Πρόγραμμα χάνει 1,3εκ€ σε πρώτη φάση (περικοπή 25% επί των ελεγχθέντων έργων).
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι τα ευρήματα χαρακτηρίζονται ως «συστημικά», δηλαδή οριζόντιου χαρακτήρα, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για επέκταση των περικοπών στο σύνολο των συμβάσεων κατάρτισης. Παράλληλα, η υπόθεση διαβιβάζεται και στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), επιβεβαιώνοντας τη σοβαρότητα των παρατυπιών.
Τα πρόστιμα επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή τους Έλληνες φορολογούμενους, ωστόσο τα 1,3εκ€ χάνονται οριστικά από το Πρόγραμμα μας.
Δυστυχώς, οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιώνουν πλήρως τις έγκαιρες και τεκμηριωμένες δημόσιες επισημάνσεις μας, ήδη από τον προηγούμενο χρόνο(βλ 1), που αν είχαν ληφθεί υπόψη τότε, θα γλυτώναμε τα πρόστιμα σήμερα.
Είχαμε αναδείξει με σαφήνεια:
- τους κινδύνους κακοδιαχείρισης,
- τις αδιαφανείς διαδικασίες,
- τη διοχέτευση πόρων εκτός Περιφέρειας.
Είχαμε, επίσης, ζητήσει την άμεση παρέμβαση του Περιφερειάρχη, ο οποίος, ως μέλος της Επιτροπής Παρακολούθησης του Ταμείου, είχε τη θεσμική δυνατότητα να αποτρέψει τις αρνητικές εξελίξεις(βλ 2).. Δυστυχώς, καμία ουσιαστική ανταπόκριση δεν υπήρξε.
Έναν χρόνο μετά, οι φόβοι μας επιβεβαιώνονται με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο.
Η κακοδιαχείριση από πλευράς του αρμόδιου Υπουργείου, σε συνδυασμό με την απραξία του Περιφερειάρχη, οδήγησαν σε μια έκθεση-καταπέλτη, τα ευρήματα της οποίας δίνονται στο Παράρτημα και η οποία ενδέχεται να εκτινάξει το συνολικό δημοσιονομικό κόστος σε πολλαπλάσια επίπεδα.
Ο Περιφερειάρχης καλείται πλέον να ενημερώσει άμεσα το Περιφερειακό Συμβούλιο και τους πολίτες για τις ενέργειες στις οποίες έχει προβεί μετά την κοινοποίηση της έκθεσης και να απαντήσει στα παρακάτω κρίσιμα ερωτήματα:
- Γιατί δεν αντέδρασε έγκαιρα όταν καταδείξαμε ότι τα κονδύλια πηγαίνουν στις τσέπες λίγων εταιρειών με γκρίζες διαδικασίες και φεύγουν από την Περιφέρεια;
- Ποιες ενέργειες προτίθεται να αναλάβει τώρα ώστε να μην χαθούν και άλλα κονδύλια που προορίζονται για τους ανέργους;
- Με δεδομένο ότι η Διαχειριστική Αρχή του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, θα έπρεπε ήδη να έχει απαντήσει (30 ημέρες από την Έκθεση), γνωρίζει ο Περιφερειάρχης το περιεχόμενο της απάντησης; Ρωτήθηκε; Συνεισέφερε σε αυτή τη διαδικασία και πώς; Θα ενημερώσει το Περιφερειακό Συμβούλιο δίνοντας τα σχετικά στοιχεία;
- Ως άμεσος συνομιλητής του Διοικητή και του Υπουργού, έκανε κάποιες ενέργειες μετά τον έλεγχο και τις πιστοποιήσεις των προβλημάτων, ώστε να διαπιστώσει τα προβλήματα και άλλων ανάλογων προγραμμάτων στα πλαίσια του Ταμείου;
- Διασφάλισε την παύση των πιστοποιήσεων πληρωμών ώστε να μην ζημιωθούν και άλλο οι φορολογούμενοι πολίτες, αλλά και το Πρόγραμμα;
- Ποιες άμεσες ενέργειες έχουν γίνει για την αποτροπή επέκτασης των περικοπών και από τα έργα των υπόλοιπων Επιμελητηρίων και λοιπών Φορέων που έχουν το ίδιο συστημικό πρόβλημα με αυτό της Φλώρινας;
- Έκανε κάποιο έλεγχο για να διαπιστώσει την αποτελεσματικότητα των δράσεων, ώστε να εισηγηθεί την απονομή των επίδικων στους φορείς κατάρτισης που υλοποίησαν το έργο;
- Γνωρίζει αν οι ποινές θα εφαρμοσθούν και στις άλλες «γκρίζες» δράσεις που είχαμε αναδείξει, όπως τα Κέντρα Ανάπτυξης Δεξιοτήτων?
Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει, πέρα από τις επιμέρους ευθύνες, την επιτακτική ανάγκη για μια συνολική αλλαγή στο μοντέλο διαχείρισης του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης με ουσιαστική συμμετοχή και αποφασιστικό ρόλο της Αυτοδιοίκησης Α και Β βαθμού.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι σαφές:
Προτίθεται η Κυβέρνηση να προχωρήσει σε ένα πραγματικά διαφανές και δίκαιο σύστημα διαχείρισης έτσι ώστε το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης να υπηρετήσει επιτέλους τον στρατηγικό στόχο της παραγωγικής ανασυγκρότησης της Περιφέρειας ή θα συνεχίσει να λειτουργεί προς όφελος των λίγων επιτήδειων του Αθηναϊκού Κέντρου μέσω απευθείας αναθέσεων και αθέμιτων πρακτικών εις βάρος της περιφερειακής ανάπτυξης;
Η ευθύνη είναι πλέον δεδομένη.
Οι απαντήσεις και κυρίως οι πράξεις δεν μπορούν να περιμένουν.
Γεωργία Ζεμπιλιάδου
Περιφερειακή Σύμβουλος Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας
Επικεφαλής Παράταξης ΕΛΠΙΔΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ :
Σύμφωνα με την έκθεση των ελεγκτών:
- Διαπιστώνεται αυξημένος κίνδυνος απάτης στις διαδικασίες επιλογής πράξεων και δημοσίων συμβάσεων
- Τα κριτήρια επιλογής αναδόχων (στο πλαίσιο των δημόσιων διαγωνισμών) εισάγουν διακρίσεις
- Η αξιολόγηση της ικανότητας των δικαιούχων κοινωνικών φορέων (επιμελητήρια κλπ), στους ανατέθηκε απευθείας το έργο της κατάρτισης κρίθηκε ανεπαρκής.
- Προτείνεται πρόστιμο 25% επί των σχετικών δαπανών
- Το πρόστιμο επεκτείνεται και στην προγραμματική περίοδο 2014–2020.
- Καλούνται οι εθνικές αρχές να εφαρμόσουν αντίστοιχες διορθώσεις και σε μελλοντικές δαπάνες.
Με λίγα λόγια αν δεν ληφθούν μέτρα, τα πρόστιμα (περικοπές) θα επεκταθούν στο σύνολο των συμβάσεων κατάρτισης και όχι μόνο στο ελεγχθέν δείγμα.
Μεταξύ των βασικών προβλημάτων που εντοπίστηκαν και οδήγησαν σε αυτές τις αυστηρότατες ποινές περιλαμβάνονται:
- Διογκωμένοι προϋπολογισμοί έργων
- Έλλειψη τεκμηρίωσης για τη σκοπιμότητα των προγραμμάτων
- Πρακτικές αντίθετες στις αρχές χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης
- Υπερβολική χρήση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (έως και 80%)
- Υποκατάσταση σε πολλές περιπτώσεις της πρακτικής άσκησης από θεωρητική κατάρτιση
- Ελλιπής έλεγχος της συμμετοχής και της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν σοβαρές και εκτεταμένες παρατυπίες, που απαιτούν ριζική αναμόρφωση των διαδικασιών διαχείρισης και ελέγχου, με ιδιαίτερη έμφαση στα έργα κατάρτισης.
Συνημμένα:
- 1.1 Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης: Στημένοι διαγωνισμοί στην Κατάρτιση παιχνίδια στην πλάτη των ανέργων (https://www.efsyn.gr/oikonomia/elliniki-oikonomia/438611_stimenoi-diagonismoi-stin-katartisi)
1.2 Κατάρτιση εξ αποστάσεως με 50,2 εκατ. ευρώ σε 3 εταιρείες/ομίλους https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/442059_katartisi-ex-apostaseos-me-502-ekat-eyro-se-3-etaireies/omiloys
2. 24/10/2024 ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ «… τα κονδύλια του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης είτε ακυρώνονται είτε ξοδεύονται για «…άυλες δράσεις», αναθέσεις Συμβούλων και καταρτίσεις στην Αθήνα και τραγικά ελάχιστο αναπτυξιακό αντίκτυπο στην Περιφέρεια….»
23/12/2024 ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ «… τα κονδύλια της Μετάβασης εκτός Δυτικής Μακεδονίας… Έντονη ανησυχία για απώλεια Κονδυλίων ….» Επισημαίναμε τότε στον Περιφερειάρχη «…Περιμένουμε να μας εξηγήσετε γιατί δεν αντιδράσατε σε αυτόν τον προφανή κίνδυνο απώλειας κονδυλίων….Από την πλευρά μας προτείνουμε μετά την πασιφανή αποτυχία του Υπουργείου την ανάληψη της ευθύνης για τον Μηχανισμό από την Αυτοδιοίκηση 1ου και 2ου Βαθμού με πλήρη αναδιάταξη της Διαχείρισης. ..Η Δυτική Μακεδονία πρέπει να σταθεί ξανά στα πόδια της και κανείς δεν δικαιούται να της το στερήσει αυτό.» 18/3/2025 Περιφερειακό Συμβούλιο: «…Να σταματήσει η κατασπατάληση κονδυλίων για δήθεν Προγράμματα κατάρτισης που καταλήγουν με Φωτογραφικούς Διαγωνισμούς σε εταιρείες των Αθηνών….»
30/1/2026 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ « …Στην φάση της Αναθεώρησης χάσατε την ευκαιρία να αναλάβει η Περιφέρεια τη Διαχείριση του Ταμείου λόγω ΠΛΗΡΟΥΣ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ, κακοδιαχείρισης με απευθείας αναθέσεις και φωτογραφικούς διαγωνισμούς για λίγες εταιρείες του κέντρου αλλά κυρίως και εμφανούς κινδύνου να χαθεί όλο το πρόγραμμα….»
2/3/2026 ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ: «Μηδαμινή απορροφητικότητα, γκρίζα διαχείριση και αμφιλεγόμενες δράσεις χωρίς προστιθέμενη αξία κινδυνεύουν να ακυρώσουν στην Πράξη το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης» επισημαίναμε «…Αναφορικά με τα κονδύλια του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, που έγκαιρα, ένα χρόνο πριν είχαμε καταγγείλει, καθώς πήγαιναν με φωτογραφικούς διαγωνισμούς σε συγκεκριμένες δύο Εταιρείες (EUROTRAINIGK και ΑΠΟΨΗ και συνεργαζόμενες με αυτές εταιρείες) στην Αθήνα. Με δεδομένο το γεγονός ότι αυτές οι δράσεις κατάρτισης με τον τρόπο που γίνονταν, δεν εξυπηρετούσαν κάποιον αναπτυξιακό σχεδιασμό, αφού όπως από την απορρόφηση προκύπτει το Πρόγραμμα δεν ήταν σε εξέλιξη, αλλά ούτε και επενδύσεις έγιναν, και ρωτούσαμε τον Περιφερειάρχη «ως μέλος της Επιτροπής Παρακολούθησης δεν ήσασταν ενημερωμένος για το εν λόγω θέμα; ….»
