Γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Σάκης Αρναούτογλου, ζητώντας πλήρη αποτύπωση της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών και συγχρηματοδοτούμενων πόρων που έχουν διατεθεί στην Ελλάδα για μετεωρολογικά ραντάρ, μετεωρολογικούς, αγρομετεωρολογικούς και υδρομετρικούς σταθμούς, συστήματα nowcasting, βάσεις δεδομένων και ψηφιακά εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης και διαχείρισης κινδύνων.
Σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, από το 2019 μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί, ενταχθεί, προκηρυχθεί ή συμβασιοποιηθεί έργα άνω των 280 εκατ. ευρώ, τα οποία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τη μετεωρολογική παρακολούθηση, την πολιτική προστασία, την πρόγνωση έντονων καιρικών φαινομένων, την αγρομετεωρολογική πληροφόρηση, την υδρομετρική παρακολούθηση και την έγκαιρη προειδοποίηση πλημμυρικών κινδύνων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- το έργο για την προμήθεια μετεωρολογικών ραντάρ και συστήματος nowcasting, με συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ, και διαγωνιστικό προϋπολογισμό έως 67,39 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ,
- η πράξη «Προμήθεια Μετεωρολογικών Σταθμών για την Έγκαιρη Προειδοποίηση Φυσικών Καταστροφών» της ΕΜΥ, στο πλαίσιο του Ελλάδα 2.0, που αφορά 30 υδρολογικούς αυτόματους μετεωρολογικούς σταθμούς, 12 συστήματα ανίχνευσης ατμοσφαιρικών ηλεκτρικών εκκενώσεων και δορυφορικές υποδομές, με διαγωνιστικό προϋπολογισμό 9,75 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ,
- το έργο «Ψηφιακός Μετασχηματισμός του Γεωργικού Τομέα», το οποίο μετά την ενεργοποίηση της προαίρεσης ανέρχεται σε 50,39 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει χιλιάδες σταθμούς συλλογής αγρομετεωρολογικών και περιβαλλοντικών δεδομένων,
- το «Πληροφοριακό Σύστημα για την Οριοθέτηση των Υδατορεμάτων», συνολικού προϋπολογισμού 79,99 εκατ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει υδρομετρικό δίκτυο, δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών με βροχογράφο και σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης πλημμυρών,
- η πράξη «Εγκατάσταση Μετεωρολογικών Σταθμών & Ανάπτυξη Υποδομής Διαδικτυακής Πύλης» της ΕΜΥ, η οποία αφορά την προμήθεια, εγκατάσταση και λειτουργία 103 συστημάτων, μεταξύ των οποίων 80 αυτόματοι μετεωρολογικοί σταθμοί, 10 συστήματα μετεωρολογίας σε πλοία, 3 αυτόματα συστήματα ραδιοβόλισης και 10 φορητοί μετεωρολογικοί σταθμοί, με προϋπολογισμό 12,01 εκατ. ευρώ, καθώς και η Φάση Β του ίδιου έργου, προϋπολογισμού 4,92 εκατ. ευρώ,
- η «Εθνική Βάση Δεδομένων: Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων και Πρόληψης», ύψους περίπου 72,3 εκατ. ευρώ, με επιμέρους υποέργο 14,9 εκατ. ευρώ για υπηρεσίες διαχείρισης, επεξεργασίας και αξιοποίησης δεδομένων Πολιτικής Προστασίας με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Ήδη από το 2020 είχε ανακοινωθεί έργο ύψους 25 εκατ. ευρώ για «Σύστημα Μετεωρολογικής Υποστήριξης της Πολιτικής Προστασίας», με αντικείμενο την αναβάθμιση του δικτύου RADAR, δορυφορικών δεδομένων, αισθητήρων ηλεκτρικών εκκενώσεων και nowcasting. Επειδή το αντικείμενο αυτό φαίνεται να επικαλύπτεται με μεταγενέστερες πράξεις και διαγωνισμούς, ο ευρωβουλευτής ζητά από την Επιτροπή να αποσαφηνίσει ποια έργα είναι διακριτά, ποια έχουν αντικατασταθεί ή συγχωνευθεί και ποια ποσά έχουν πράγματι συμβασιοποιηθεί και εκταμιευθεί.
Παρά το ύψος των διαθέσιμων πόρων, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά επιχειρησιακά κενά. Για ακόμη ένα καλοκαίρι, η Ελλάδα δεν διαθέτει πλήρως λειτουργικό και αξιόπιστο εθνικό δίκτυο μετεωρολογικών ραντάρ, με αποτέλεσμα οι πολίτες, οι εργαζόμενοι στην ύπαιθρο, οι αγρότες, οι τοπικές αρχές και οι εκατομμύρια επισκέπτες της χώρας να παραμένουν εκτεθειμένοι σε αιφνίδιες καταιγίδες, χαλαζοπτώσεις, πλημμυρικά επεισόδια και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τον εξοπλισμό. Αφορά και τους ανθρώπους που πρέπει να τον λειτουργήσουν. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν τεθεί υπόψη του ευρωβουλευτή, στην Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία δεν έχει προκηρυχθεί θέση ΠΕ Μετεωρολόγου από το 2007, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν αποχωρήσει λόγω συνταξιοδότησης, παραίτησης ή κινητικότητας περισσότεροι εξειδικευμένοι επιστήμονες από όσους έχουν ενταχθεί στην υπηρεσία.
«Η μετεωρολογία δεν γίνεται μόνο με προμήθειες. Γίνεται με λειτουργικά ραντάρ, αξιόπιστους σταθμούς, ποιοτικά δεδομένα και, κυρίως, με εξειδικευμένους επιστήμονες που μπορούν να τα αξιολογήσουν και να τα μετατρέψουν σε έγκαιρη προειδοποίηση. Όταν μια υπηρεσία όπως η ΕΜΥ δεν ενισχύεται σταθερά με νέους μετεωρολόγους, τότε όσα εκατομμύρια κι αν δαπανηθούν σε εξοπλισμό και πλατφόρμες, το επιχειρησιακό αποτέλεσμα θα παραμένει προβληματικό», δήλωσε ο Σάκης Αρναούτογλου.
Ο ευρωβουλευτής ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απαντήσει αν διαθέτει πλήρη εικόνα για τα έργα που έχουν χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκούς πόρους, ποια από αυτά έχουν παραδοθεί και λειτουργούν επιχειρησιακά, καθώς και αν υπάρχουν μετρήσιμοι δείκτες διαθεσιμότητας, αξιοπιστίας, συντήρησης και πραγματικής αξιοποίησης των συστημάτων.
Στην ερώτησή του, ο κ. Αρναούτογλου τονίζει ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη διαχειριστική απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά πρωτίστως την ασφάλεια των πολιτών, την προστασία των επισκεπτών, την ανθεκτικότητα των αγροτικών περιοχών και την επιχειρησιακή επάρκεια της Πολιτικής Προστασίας.
«Η Ελλάδα δεν ξεκινά από το μηδέν. Διαθέτει επιστημονικούς φορείς, όπως το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, που έχουν αναπτύξει και συντηρούν στην πράξη κρίσιμες υποδομές παρατήρησης καιρού, χωρίς τη θεσμική στήριξη που θα έπρεπε. Το ζητούμενο είναι να υπάρξει επιτέλους εθνικός συντονισμός, μόνιμη χρηματοδότηση, διαφάνεια, διαλειτουργικότητα των δικτύων και πραγματική επιχειρησιακή αξιοποίηση των δεδομένων προς όφελος της πολιτικής προστασίας και των πολιτών», δήλωσε ο Σάκης Αρναούτογλου.
Ο ευρωβουλευτής ζητά από την Κομισιόν να παράσχει πλήρη πίνακα με τα συγχρηματοδοτούμενα έργα που αφορούν μετεωρολογικά ραντάρ, μετεωρολογικούς και αγρομετεωρολογικούς σταθμούς, υδρομετρικά δίκτυα, συστήματα nowcasting και έγκαιρης προειδοποίησης, με αναφορά στο εγκεκριμένο ποσό, το συμβασιοποιημένο ποσό, τις πληρωμές, το φυσικό αντικείμενο, το χρονοδιάγραμμα, την πραγματική επιχειρησιακή κατάσταση κάθε έργου και τη διαθέσιμη επιστημονική στελέχωση για τη λειτουργία του.
«Η Ελλάδα έχει ανάγκη από ένα πραγματικά εθνικό, ενιαίο και επιχειρησιακό σύστημα μετεωρολογικής παρακολούθησης. Όχι από αποσπασματικές προμήθειες, όχι από δίκτυα που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους, όχι από εξοπλισμό χωρίς σχέδιο συντήρησης και αξιοποίησης. Η κλιματική κρίση απαιτεί πρόληψη με δεδομένα, επιστημονικό προσωπικό, διαφάνεια και λογοδοσία. Κάθε ευρώ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης πρέπει να μεταφράζεται σε καλύτερη προειδοποίηση και μεγαλύτερη ασφάλεια για τον πολίτη», κατέληξε ο Σάκης Αρναούτογλου.
Επισυνάπτεται το πλήρες κείμενο της ερώτησης:
Θέμα: Αναποτελεσματική αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων για μετεωρολογικά ραντάρ και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων πολιτικής προστασίας και ανθεκτικότητας, η Ελλάδα έχει εξαγγείλει σημαντικές προμήθειες μετεωρολογικών ραντάρ, μετρητικών σταθμών και συστημάτων nowcasting για την έγκαιρη προειδοποίηση έναντι ακραίων καιρικών φαινομένων. Δημόσιες πηγές αναφέρουν έργα χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ και το Πρόγραμμα «Πολιτική Προστασία 2021–2027», με αντικείμενο την αντικατάσταση απαρχαιωμένων ραντάρ και την επέκταση του εθνικού δικτύου.
Ωστόσο, παρά τις επανειλημμένες ανακοινώσεις, η επιχειρησιακή εικόνα παραμένει προβληματική: η χώρα εισέρχεται σε ακόμη μία θερινή περίοδο χωρίς αξιόπιστο και λειτουργικό δίκτυο μετεωρολογικών ραντάρ, ενώ πολίτες, επισκέπτες, αγρότες και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας εκτίθενται σε καταιγίδες, πλημμυρικά επεισόδια και άλλα ακραία φαινόμενα χωρίς επαρκή χωροχρονική προειδοποίηση.
Ερωτάται η Επιτροπή:
1. Διαθέτει αναλυτικά στοιχεία για το πόσα ευρωπαϊκά κονδύλια έχουν
δεσμευθεί, συμβασιοποιηθεί και καταβληθεί στην Ελλάδα για μετεωρολογικά ραντάρ, σταθμούς και συναφή συστήματα προειδοποίησης από το 2019 έως σήμερα;
2. Έχει ελέγξει αν τα συγχρηματοδοτούμενα συστήματα έχουν πράγματι
παραδοθεί, εγκατασταθεί και τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία, με μετρήσιμους δείκτες διαθεσιμότητας και αξιοπιστίας;
3. Με ποιον τρόπο μπορεί η Επιτροπή να συνδράμει τις ελληνικές αρχές,
τεχνικά και θεσμικά, ώστε να επιταχυνθεί η πλήρης επιχειρησιακή λειτουργία των συγχρηματοδοτούμενων μετεωρολογικών ραντάρ και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, με σαφές χρονοδιάγραμμα και διαφανή ενημέρωση των πολιτών;
