Το πρόσφατο συλλαλητήριο στην Κοζάνη έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα. Η κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας αγωνιά για το μέλλον της και απαιτεί λύσεις. Οι παρεμβάσεις των αιρετών, των εργαζομένων, των επιστημονικών φορέων και των πολιτών ανέδειξαν το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει ο τόπος μας.
Όλοι συμφωνούμε ότι η Δυτική Μακεδονία χρειάζεται ανάπτυξη, επενδύσεις, θέσεις εργασίας και ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μετάβαση στη νέα εποχή. Πιστεύω, όμως, ότι πριν συζητήσουμε τι θα γίνει από εδώ και πέρα, οφείλουμε να απαντήσουμε σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: τηρήθηκαν όλες οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν απέναντι στη Δυτική Μακεδονία κατά τις δεκαετίες της λιγνιτικής δραστηριότητας;
Για περισσότερα από εβδομήντα χρόνια η περιοχή μας προσέφερε στην Ελλάδα ενέργεια, ανάπτυξη και οικονομική σταθερότητα. Το τίμημα ήταν βαρύ: χιλιάδες ιδιοκτησίες απαλλοτριώθηκαν, οικισμοί μετακινήθηκαν και τεράστιες εκτάσεις γης παραχωρήθηκαν για την εξόρυξη του λιγνίτη. Οι πολίτες αποδέχθηκαν αυτές τις θυσίες γιατί πίστεψαν ότι υπηρετούσαν ένα εθνικό σκοπό. Οι απαλλοτριώσεις, όμως, δεν συνοδεύονταν μόνο από αποζημιώσεις. Συνοδεύονταν και από συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Οι περιβαλλοντικοί όροι και οι μελέτες αποκατάστασης προέβλεπαν έργα αποκατάστασης των εδαφών, προστασία και επαναχρησιμοποίηση του γόνιμου επιφανειακού εδάφους, καθώς και τη δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε οι αποκατεστημένες εκτάσεις να μπορούν, όπου προβλεπόταν, να επιστρέψουν στην τοπική κοινωνία και να αποκτήσουν ξανά παραγωγική αξία. Σήμερα, λοιπόν, γεννώνται εύλογα ερωτήματα.
Πόσες από αυτές τις δεσμεύσεις υλοποιήθηκαν πλήρως;
Πόσα στρέμματα έχουν αποκατασταθεί σύμφωνα με τις εγκεκριμένες μελέτες και τους περιβαλλοντικούς όρους;
Πόσες αποκατεστημένες εκτάσεις έχουν αποδοθεί στις τοπικές κοινωνίες;
Πόσες μπορούν σήμερα να αξιοποιηθούν για τον πρωτογενή τομέα, για νέες παραγωγικές δραστηριότητες ή για άλλες αναπτυξιακές χρήσεις;
Υπάρχει ένας ολοκληρωμένος δημόσιος απολογισμός που να παρουσιάζει με διαφάνεια όλα αυτά τα στοιχεία;
Δεν διατυπώνω κατηγορίες. Δεν προδικάζω συμπεράσματα. Ζητώ το αυτονόητο. Η κοινωνία της Δυτικής Μακεδονίας έχει δικαίωμα να γνωρίζει εάν όλες οι υποχρεώσεις που συνόδευσαν τη μεγαλύτερη ενεργειακή δραστηριότητα της χώρας εκπληρώθηκαν στο σύνολό τους. Βέβαια, για να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας η γνώση αυτή δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά κυρίως το μέλλον. Γιατί οι αποκατεστημένες εκτάσεις μπορούν να αποτελέσουν ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία ανάπτυξης της επόμενης ημέρας. Μπορούν να στηρίξουν τη γεωργία, την κτηνοτροφία, νέες επενδύσεις, την επιχειρηματικότητα και την απασχόληση των νέων ανθρώπων της περιοχής. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, οι Δήμοι, τα Πανεπιστήμια, οι επιστημονικοί φορείς, τα Επιμελητήρια, οι βουλευτές και όλοι οι αρμόδιοι δημόσιοι οργανισμοί οφείλουν να συνεργαστούν για τη σύνταξη ενός πλήρους δημόσιου απολογισμού. Έναν απολογισμό που θα καταγράψει με ακρίβεια:
• τις εκτάσεις που απαλλοτριώθηκαν,
• τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν,
• τις περιβαλλοντικές αποκαταστάσεις που πραγματοποιήθηκαν,
• τις εκτάσεις που αποδόθηκαν στις τοπικές κοινωνίες και
• τις δυνατότητες αξιοποίησης όσων παραμένουν διαθέσιμες.
Από εκεί πρέπει να ξεκινήσει η νέα διεκδίκηση της Δυτικής Μακεδονίας. Όχι με συνθήματα. Όχι με αντιπαραθέσεις. Αλλά με στοιχεία, τεκμηρίωση και ενότητα. Γιατί μόνο μια κοινωνία που γνωρίζει την αλήθεια μπορεί να διεκδικήσει αποτελεσματικά το μέλλον της. Η Δυτική Μακεδονία δεν ζητά προνόμια. Ζητά δικαιοσύνη, σεβασμό και να εφαρμοστούν πλήρως όσα συμφωνήθηκαν. Και πάνω σε αυτή την αλήθεια να οικοδομήσει τη νέα αναπτυξιακή της πορεία.
Μάκης Ιωσηφίδης
πρώην Δήμαρχος Αμυνταίου
πρώην Πρόεδρος Δικτύου Ενεργειακών Δήμων Ελλάδος
Υστερόγραφο: Το άρθρο αυτό αποτελεί πρόσκληση σε δημόσιο διάλογο. Κάθε πολίτης, επιστήμονας ή θεσμικός φορέας που διαθέτει τεκμηριωμένες απόψεις ή στοιχεία μπορεί να συμβάλει σε αυτή την προσπάθεια. Η Δυτική Μακεδονία έχει ανάγκη από ενότητα, γνώση και κοινή διεκδίκηση.
