Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ δεν αποτελούν απλώς μια εκλογική ήττα του Ντόναλντ Τραμπ. Η άνετη επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου συνιστά πολιτικό σεισμό με διεθνείς προεκτάσεις. Δέκα συμπεράσματα έχουν ιδιαίτερη σημασία.
1. Η δημοκρατία διαθέτει αντιστάσεις. Η αμερικανική κοινωνία απέδειξε ότι κανένας ηγέτης δεν διαθέτει λευκή επιταγή. Οι θεσμοί και η λαϊκή ψήφος μπορούν να ανακόψουν ακόμη και ισχυρές αυταρχικές τάσεις.
2. Ο τραμπισμός δεν είναι ανίκητος. Η εκλογική υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών αποδεικνύει ότι ο εθνικολαϊκισμός έχει πολιτικά όρια. Η δυσαρέσκεια μπορεί να μετατραπεί σε δημοκρατική ανατροπή.
3. Η οικονομία καθορίζει την πολιτική. Ακρίβεια, στέγαση, εισοδήματα και ανασφάλεια αποδείχθηκαν ισχυρότερα από την επικοινωνιακή υπεροχή και την τεράστια επίδειξη πλούτου Οι πολίτες ψηφίζουν πρωτίστως με κριτήριο την καθημερινότητά τους.
4. Η Ευρώπη αποκτά περιθώρια ελιγμών. Ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς μπορεί να περιορίσει μονομερείς επιλογές του Λευκού Οίκου. Δεν σημαίνει, όμως, αυτόματη επιστροφή στην παραδοσιακή διατλαντική σχέση.
5. Η ευρωπαϊκή αυτονομία παραμένει αναγκαιότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αποκτήσει ισχυρότερη κοινή άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια και παραγωγική βάση. Η στρατηγική της δεν μπορεί να εξαρτάται από κάθε αμερικανική εκλογή.
6. Η Ελλάδα χρειάζεται πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Η εκλογική μεταβολή δημιουργεί δυνατότητες νέων ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η χώρα μας πρέπει να αξιοποιήσει θεσμικές συμμαχίες, χωρίς να επενδύει αποκλειστικά σε προσωπικές σχέσεις ηγετών.
7. Η διεθνής πολιτική γίνεται λιγότερο προβλέψιμη. Από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή, η αντιπαράθεση Προέδρου και Κογκρέσου μπορεί να επηρεάσει χρηματοδοτήσεις, κυρώσεις και στρατιωτικές επιλογές.
8. Η προοδευτική πολιτική ανακτά δυναμική. Η ενίσχυση των δημοκρατικών σοσιαλιστών αποδεικνύει ότι η κοινωνική δικαιοσύνη, η δημόσια υγεία και η αναδιανομή μπορούν να αποκτήσουν ευρύτερη πολιτική απήχηση.
9. Η ανανέωση απαιτεί κοινωνικές συμμαχίες. Νέοι, εργαζόμενοι και μεσαία στρώματα δεν κινητοποιούνται μόνο από την αντίθεση στη Δεξιά. Χρειάζονται θετικό σχέδιο, αξιοπιστία και συγκεκριμένες λύσεις.
10. Το ερώτημα «με τον πλούτο ή με τους πολλούς;» (παραφράζουμε τη φράση «Are you with the money or with the many») απαντήθηκε εμφατικά από την αμερικανική κοινωνία, ιδίως στο Τέξας όπου το μισό δισεκατομμύριο δολάρια που δαπάνησε ο Έλον Μάσκ δεν στάθηκαν ικανά για να αλλάξουν το εκλογικό αποτέλεσμα. Οι πολλοί πάντα νικούν τον πλούτο. Και αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα των αμερικανικών εκλογών.
Εν κατακλείδι: Η ιστορία δεν τελείωσε με την άνοδο της νέας Δεξιάς. Η πολιτική αλλαγή παραμένει εφικτή, όταν η προοδευτική παράταξη ξανασυναντά τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Όταν περπατάει στους ίδιους δρόμους με τους πολλούς …
Του Αργύρη Αργυριάδη
Δικηγόρου
