Ο μικρός οικισμός του Μηλιώνα, στις παρυφές του όρους Βαρνούντα και εντός του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών, αποτελεί ένα από τα τελευταία σωζόμενα παραδείγματα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και της ιστορικής φυσιογνωμίας της περιοχής. Πρόκειται για έναν οικισμό προ του 1923, που διατηρεί μέχρι σήμερα αναλλοίωτο σε μεγάλο βαθμό τον μορφολογικό του χαρακτήρα και συγκροτεί ένα σπάνιο και συνεκτικό οικιστικό σύνολο, αντιπροσωπευτικό της τοπικής Πρεσπιώτικης δόμησης των αρχών του 20ού αιώνα.
Η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του ταυτότητα αποτυπώνεται στην ομορφιά των χειροποίητων λιθόκτιστων και πλινθόκτιστων κατασκευών – με χαρακτηριστικά την ατέλεια, το ακανόνιστο και την απόκλιση – που δημιούργησαν κοινοί άνθρωποι υλοποιώντας με καλλιτεχνικό, απέριττο και αντιληπτό τρόπο τις καθημερινές ανάγκες και τα όνειρά τους. Λαϊκά κτίσματα, που αφηγούνται την ιστορία μιας κοινωνίας που χάθηκε οριστικά μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου.
Σήμερα όμως, ο Μηλιώνας βρίσκεται κι αυτός αντιμέτωπος με μια κοινή και αμείλικτη πραγματικότητα: την αλόγιστη τουριστική ανάπτυξη που δεν χωράει στα παραδοσιακά κτίσματα και απαιτεί την κατεδάφισή τους, αφαιρώντας κομμάτια από την ιστορική μνήμη του τόπου. Λόγω του μικρού μεγέθους του οικισμού, η απώλεια ακόμη και λίγων κτισμάτων και η αντικατάστασή τους με νέα, θα αλλοιώσει ανεπανόρθωτα τον χαρακτήρα του, καθιστώντας αδύνατη τη μελλοντική κήρυξή του ως παραδοσιακού.
Η ανάγκη προστασίας του Μηλιώνα επισημαίνεται εδώ και χρόνια σε κάθε πρόταση που αποσκοπεί στη βιώσιμη ανάπτυξη των Πρεσπών, όπως και στο ΣΧΟΟΑΠ του Δήμου, όπου προτείνεται η κήρυξη του οικισμού ως παραδοσιακού και των περισσότερων κτισμάτων του ως διατηρητέων, καθώς διατηρούνται ακόμα αναλλοίωτα στοιχεία της παραδοσιακής τοπικής αρχιτεκτονικής. Άλλωστε, ο οικισμός διαθέτει εκτεταμένες αδόμητες εκτάσεις που μπορούν να καλύψουν μελλοντικές ανάγκες χωρίς να θυσιαστεί ο ιστορικός του πυρήνας.
Η κήρυξη του οικισμού δεν αποτελεί εμπόδιο στην αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής. Αντίθετα, δημιουργεί το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο ώστε η αναβίωση και η τουριστική αξιοποίησή του να βασιστούν στην αποκατάσταση και ανάδειξη του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος και όχι στην καταστροφή του.
Η διάσωση του Μηλιώνα υπενθυμίζει ότι οι κοινωνίες, όσο και αν κάποτε αποδιοργανώνονται, βρίσκουν πάντα τη δύναμη να αναβιώνουν.
Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με τα γραφεία της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Περιβάλλοντος & Πολιτισμού: κα Κ. Στεμπίλη – Τηλ: 210 – 32 25 245 & 210 – 32 26 693. / E-mail: [email protected] / www.ellet.gr
