Το βράδυ της 24ης Ιουνίου ψηφίστηκε, ως τροπολογία της τελευταίας στιγμής μέσα σε ένα νομοσχέδιο εντελώς άσχετο με την ενέργεια, η νέα ρύθμιση για τις μηδενικές και αρνητικές τιμές στην Αγορά Επόμενης Ημέρας. Η μέθοδος τα λέει όλα. Ένα ζήτημα που κρίνει την επιβίωση χιλιάδων μικρών παραγωγών δεν συζητήθηκε με τους συλλόγους που εκπροσωπούν τους παραγωγούς. Ανακοινώθηκε στις 5 Ιουνίου από το ΥΠΕΝ, το οποίο έκτοτε δεν απάντησε σε καμία από τις τεκμηριωμένες προτάσεις που έχουμε καταθέσει, και πέρασε μέσα σε ένα νομοθέτημα για φορολογικές διατάξεις, παίγνια και ακίνητα του Δημοσίου, χωρίς να μας λάβει κανείς υπόψη.
Οφείλουμε να πούμε δημόσια και χωρίς περιστροφές ότι η ρύθμιση που ψηφίστηκε είναι, στο κρισιμότερο σημείο της, λανθασμένη, και ότι αναπαράγει ένα σφάλμα σχεδιασμού το οποίο πλήττει συστηματικά τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς.
Κάποιοι δυστυχώς πανηγυρίζουν. Ήδη από την ανακοίνωση των μέτρων φαίνεται ότι κακώς το κάνουν. Είπαμε ότι έρχεται Αρμαγεδώνας και είχαμε δίκιο. Τα μέτρα αυτά δεν πρόκειται να προσφέρουν ανακούφιση ούτε στο 10% της ζημίας, και το τονίζουμε, της ζημίας, όχι του τζίρου. Όποιος πανηγυρίζει για μια ρύθμιση που αφήνει ακάλυπτο πάνω από το 90% της πραγματικής ζημίας, είτε δεν έχει διαβάσει το κείμενο είτε δεν έχει καταλάβει πώς λειτουργεί η αγορά στην πράξη.
Τα στοιχεία του ίδιου του Ιουνίου 2026 τα λένε όλα. Μέχρι την ανακοίνωση της 5ης Ιουνίου είχαμε 6 μηδενικές ώρες και καμία αρνητική. Μετά την ανακοίνωση, από τις 6 έως τις 26 Ιουνίου, είχαμε 7 μηδενικές ώρες και 73 αρνητικές. Από τη στιγμή που το μέτρο σταμάτησε να τιμωρεί τις μηδενικές τιμές, η αγορά μετακινήθηκε μαζικά στο αρνητικό, ακριβώς εκεί όπου η τιμωρία παραμένει.
Για να γίνει κατανοητό τι ζητάμε, ας δούμε τι θα σήμαινε στην πράξη. Από τις 73 αρνητικές ώρες του διαστήματος 6 έως 26 Ιουνίου, οι 69 ανήκουν σε παρατεταμένα επεισόδια και χάνουν σήμερα ολόκληρη την ενίσχυση. Ζητήσαμε να αποζημιώνονται οι δύο πρώτες ώρες κάθε επεισοδίου. Αυτό και μόνο θα κάλυπτε 18 από αυτές τις ώρες, αντί για μηδέν που ισχύει σήμερα. Δεν είναι λογικό ένα επεισόδιο 3 ή 4 ή 5 ή 6 ή 7 ή 8 ή 9 ωρών να τιμωρείται από την πρώτη του στιγμή, τη στιγμή που ένα επεισόδιο δύο ωρών αποζημιώνεται κανονικά. Όσο μεγαλύτερη η διάρκεια, τόσο βαθύτερη η ζημία, και όμως ο σημερινός κανόνας μηδενίζει την κάλυψη ακριβώς εκεί.
Η διάταξη ορίζει ότι, όταν η Τιμή Εκκαθάρισης της Αγοράς λαμβάνει αρνητικές τιμές για πάνω από δύο διαδοχικές ώρες, ο παραγωγός δεν λαμβάνει λειτουργική ενίσχυση για καμία από τις ώρες αυτές. Δεν πρόκειται για κατώφλι που ανοίγει δικαίωμα. Πρόκειται για κανόνα που το καταργεί.
Στα λόγια, ένα σύντομο αρνητικό επεισόδιο μίας ή δύο ωρών αποζημιώνεται. Στην πραγματικότητα της αγοράς, τέτοια σύντομα επεισόδια δεν υπάρχουν σχεδόν πλέον. Έχουμε πλέον σχεδόν καθημερινές αρνητικές τιμές, και όσα ζούμε είναι μπλοκ τεσσάρων, πέντε, έξι, επτά, οκτώ και εννέα συνεχόμενων ωρών. Και ακριβώς αυτά τα μεγάλα μπλοκ, που συγκεντρώνουν τη συντριπτική πλειονότητα της πραγματικής ζημίας, αφήνονται εξ ολοκλήρου απλήρωτα, μαζί και οι δύο πρώτες ώρες. Ο κανόνας των δύο ωρών δεν προστατεύει τον παραγωγό, τον αποκλείει ακριβώς εκεί όπου η ζημία του είναι μεγαλύτερη. Όταν οι αρνητικές τιμές είναι σχεδόν καθημερινές και δεν αποζημιώνονται ούτε καν οι δύο ώρες του επεισοδίου, δεν μιλάμε για ελλιπή στήριξη. Μιλάμε κυριολεκτικά για το τίποτα.
Εδώ βρίσκεται και η πιο επικίνδυνη πλευρά της διατύπωσης. Όπως ήταν και όπως ξαναγράφτηκε ο νόμος, ξεγελά τον παραγωγό. Η πλειονότητα των παραγωγών πιστεύει ότι κατά την προηγούμενη περίοδο αλλά και φέτος πληρωνόταν τις δύο πρώτες ώρες κάθε επεισοδίου. Δεν ίσχυσε ποτέ. Ο νόμος τους άφηνε απλήρωτους και θα συνεχίσει να τους αφήνει απλήρωτους, ενώ ταυτόχρονα καλλιεργεί την εντύπωση ότι κάτι καλύπτει. Μια ρύθμιση που δημιουργεί ψευδή αίσθηση προστασίας είναι χειρότερη από μια ρύθμιση που απλώς δεν προστατεύει, γιατί αποτρέπει τον παραγωγό από το να διεκδικήσει αυτό που δικαιούται.
Η λογική είναι αντεστραμμένη. Όσο μεγαλώνει η διάρκεια της αρνητικής τιμής, δηλαδή όσο βαθαίνει η πραγματική ζημία, τόσο μειώνεται η κάλυψη, μέχρι να μηδενιστεί. Κανένας ορθολογικός μηχανισμός στήριξης δεν λειτουργεί έτσι. Η αποζημίωση οφείλει να ακολουθεί τη ζημία, όχι να εξαφανίζεται όταν η ζημία κορυφώνεται. Ο κανόνας των δύο ωρών πρέπει να εφαρμοστεί αντίστροφα: σε κάθε αρνητικό επεισόδιο να αποζημιώνονται πάντα οι δύο πρώτες ώρες, ανεξαρτήτως της συνολικής διάρκειάς του.
Πρόκειται για το ίδιο ακριβώς σφάλμα που είχαμε επισημάνει και για την προηγούμενη περίοδο, χωρίς να λάβουμε καμία απόκριση από το ΥΠΕΝ. Ο ίδιος αυτός νόμος ίσχυε και πέρσι, και ήδη τότε, στα συνεχόμενα μπλοκ ωρών, δεν προσέφερε απολύτως τίποτα. Το Υπουργείο το γνώριζε και, αντί να το διορθώσει, το ξαναψήφισε με την ίδια λανθασμένη λογική, αλλάζοντας απλώς την κατηγορία των τιμών στην οποία εφαρμόζεται.
Και εδώ αποκαλύπτεται η επιλεκτική επίκληση της Ευρώπης. Το ΥΠΕΝ επικαλείται «εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές προσεγγίσεις» για να αφαιρέσει στήριξη. Η αλήθεια όμως είναι ότι η ελληνική ρύθμιση είναι από τις αυστηρότερες της Ευρώπης και η χώρα παραμένει ουραγός εκεί που η Ευρώπη επιβάλλει υποχρεώσεις. Το όριο των δύο ωρών είναι από τα πιο σκληρά που υπάρχουν. Κανένα ευρωπαϊκό κείμενο, εξάλλου, δεν τιμωρεί τις μηδενικές τιμές, παρά μόνο τις αρνητικές. Η Ελλάδα τις τιμωρούσε μέχρι σήμερα, κάτι που κανένα άλλο κράτος δεν έκανε. Και ενώ η Γερμανία αποζημίωσε περικοπές 435 εκατομμυρίων ευρώ το 2025, και η Ιρλανδία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αποζημιώνουν τις δικές τους, η Ελλάδα δεν έχει εφαρμόσει την υποχρεωτική αποζημίωση των περικοπών που επιβάλλει το άρθρο 13 παράγραφος 7. Η Ευρώπη, δηλαδή, χρησιμοποιείται ως άλλοθι όταν μειώνει δικαιώματα και αγνοείται όταν τα κατοχυρώνει.
Ως προς τις μηδενικές τιμές, η θέση μας ήταν εξαρχής σαφής και την επαναλάβαμε ήδη στην ανακοίνωσή μας για τα μέτρα: το βήμα είναι σωστό, αλλά μόνο εφόσον συνοδεύεται από αποζημίωση αναδρομικά εξαρχής, και όχι από την 1η Ιουνίου 2026. Και εδώ είναι το κρίσιμο που πρέπει να καταλάβουν όλοι. Από την 1η Ιουνίου 2026 και εφεξής, με σχεδόν καθημερινές αρνητικές τιμές, μηδενικές πρακτικά δεν πρόκειται να ξαναδούμε, και αν βλέπουμε θα είναι ελάχιστες. Θα αναμένουμε μήπως εμφανιστούν σύννεφα στον ουρανό ή κατά τόπους βροχές για να δούμε κάποιες μηδενικές (όπως σήμερα την 26/06/2026). Μια ρύθμιση που καλύπτει τις μηδενικές μόνο προς τα εμπρός καλύπτει κάτι που δεν θα συμβεί συχνά πλέον. Όλη η αξία της βρίσκεται στο παρελθόν, και ακριβώς εκεί την κόβει η ημερομηνία έναρξης. Η ρύθμιση γράφτηκε έτσι ώστε να φαίνεται ότι λύνει το ζήτημα των μηδενικών, ενώ στην πράξη το αφήνει άθικτο για όλη την περίοδο που πραγματικά μετρούσε.
Απαιτούμε η ρύθμιση για τις μηδενικές τιμές να αποκτήσει αναδρομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2025. Και το απαιτούμε γνωρίζοντας ότι το κράτος ξέρει πολύ καλά να αποζημιώνει αναδρομικά όταν το θέλει. Για τη ΔΕΗ βρέθηκαν πόροι για αναδρομική αποζημίωση του λιγνίτη από τον Οκτώβριο του 2024. Για τα φωτοβολταϊκά, ούτε ένα ευρώ. Ό,τι αναγνωρίστηκε ως δίκαιο για τον έναν, δεν μπορεί να αρνείται στους υπόλοιπους.
Η κυβέρνηση οφείλει να καταλάβει ότι δεν μπορεί να παίζει άλλο με την ανοχή των παραγωγών. Η ανοχή αυτή δεν είναι ανεξάντλητη και έχει όρια που πλησιάζουν. Δεχόμαστε καθημερινά εισηγήσεις από τα μέλη μας που ζητούν κινητοποιήσεις στα πάρκα. Κρατάμε μέχρι σήμερα αυτές τις πιέσεις σε θεσμικό πλαίσιο, γιατί επιλέγουμε τον δρόμο του διαλόγου. Αλλά κανείς δεν θα ήθελε να δει τι σημαίνει διατάραξη μέσα στην καρδιά της τουριστικής περιόδου, ούτε πόσο θα εκτινασσόταν η τιμή του ρεύματος αν αποσύρονταν μονάδες φωτοβολταϊκών από το σύστημα. Το λεγόμενο «φθηνό ρεύμα» στηρίζεται σήμερα στις πλάτες των παραγωγών που μένουν απλήρωτοι. Δεν είναι φθηνό. Απλώς κάποιος άλλος πληρώνει το κόστος του, και αυτός είναι ο μικρός επενδυτής που οδηγείται στη χρεοκοπία.
Ενημερώνουμε λοιπόν το Υπουργείο και την κυβέρνηση, καθαρά και υπεύθυνα. Πάνω στις πλάτες των φωτοβολταϊκών στήνεται η καταστροφή των επενδύσεων των μικρών και συντηρείται ένα αφήγημα φθηνού ρεύματος που δεν αντέχει στον έλεγχο. Η ενέργεια που δίνουμε δωρεάν, ή επί πληρωμή στις αρνητικές, στο σύστημα έχει ένα ελάχιστο κόστος παραγωγής. Ναι έχει κόστος δεν είναι δωρεάν. Τα πάρκα κόστισαν χρήματα για να υλοποιηθούν, έχουν δάνεια προς πληρωμή, κοστίζουν για να συντηρηθούν και έχουν πολλά έξοδα. Ας μιλήσουμε λοιπόν πλέον και για ελάχιστο κόστος παραγωγής στα φωτοβολταϊκά. Δεν μπορεί να παράγεται ενέργεια που τελικά καταναλώνεται και να μην αποζημιώνεται κανείς.
Από εδώ και πέρα υπάρχουν δύο δρόμοι. Ή θα φέρει το ΥΠΕΝ άμεσα τη διορθωτική ρύθμιση που επιβάλλει η στοιχειώδης δικαιοσύνη, δηλαδή αποζημίωση των δύο πρώτων ωρών κάθε αρνητικού επεισοδίου όσες συνεχόμενες αρνητικές ώρες και αν υπάρχουν, αναδρομική κάλυψη των μηδενικών από 1.1.2025, αποζημίωση των περικοπών που επιβάλλει το άρθρο 13 παράγραφος 7, επεκτάσεις των συμβάσεών μας, χαρακτηρισμό των δανείων μας ως έκτακτης ανάγκης (όπως στον covid) και φόρμουλα αποζημίωσης για την ενέργεια που φθάνει ακριβή στον καταναλωτή, ενώ ο παραγωγός δεν παίρνει τίποτα και ο προμηθευτής κρατά υπέρογκα κέρδη, ή θα μας βρείτε απέναντί σας. Όποιος θεμελιώνει την ενεργειακή πολιτική μιας χώρας στην εξόντωση εκείνων που σήκωσαν την ενεργειακή μετάβαση, χτίζει σε άμμο. Έχουμε υποβάλει τις προτάσεις μας. Η επιλογή είναι δική σας.
Καλούμε όλους τους παραγωγούς να εγγραφούν στην ΕΠΑΦΗ.
Καλούμε όλους τους Συλλόγους και την Ομοσπονδία σε κοινό μέτωπο, με κοινές προτάσεις που θα διαμορφωθούν από ένα κοινό τραπέζι, ώστε όλοι μαζί να σταθούμε απέναντι στα προβλήματα που πλήττουν εξίσου κάθε παραγωγό. Η ενότητα του κλάδου είναι σήμερα η μεγαλύτερη δύναμή μας, και ο καθένας από εμάς οφείλει να συμβάλει με υπευθυνότητα απέναντι στα μέλη που εκπροσωπεί.
