Ερώτηση Βουλευτών Νέας Αριστεράς για την απολιγνιτοποίηση χωρίς Δίκαιη Μετάβαση – Κίνδυνος οικονομικής και κοινωνικής κατάρρευσης στις λιγνιτικές περιοχές

Ερώτηση προς τους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθώς και Περιβάλλοντος και Ενέργειας κατέθεσαν έξι Βουλευτές της Νέα Αριστερά, με πρωτοβουλία της Προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, Πέτης Πέρκα, αναδεικνύοντας τα αδιέξοδα της κυβερνητικής πολιτικής στην απολιγνιτοποίηση και την πλήρη απουσία μιας ουσιαστικής Δίκαιης Μετάβασης.
Οι Βουλευτές επισημαίνουν ότι η βίαιη απολιγνιτοποίηση που δρομολογήθηκε το 2019, με την εξαγγελία του Πρωθυπουργού στον ΟΗΕ για πλήρη απεξάρτηση από τον λιγνίτη έως το 2026, υλοποιήθηκε χωρίς σχέδιο κοινωνικής προστασίας και παραγωγικής ανασυγκρότησης. Αντί για μια δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, η κυβέρνηση επέλεξε μια λανθασμένη στρατηγική, με σοβαρές επιπτώσεις για τις τοπικές κοινωνίες.
Παρότι η μείωση της λιγνιτικής δραστηριότητας συνέβαλε στη βελτίωση των κλιματικών επιδόσεων της χώρας, η επιλογή υποκατάστασης του λιγνίτη κυρίως με ορυκτό αέριο –και όχι με επιτάχυνση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας– περιορίζει τα περιβαλλοντικά οφέλη και ενισχύει την ενεργειακή εξάρτηση και το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Την ίδια στιγμή, η λεγόμενη «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» παραμένει σε επίπεδο εξαγγελιών:
• Περισσότερα από τρία χρόνια μετά την έναρξη του Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΠΔΑΜ 2021–2027), η απορρόφηση δεν ξεπερνά το 8% (από τα 1,6 δις).
• Οι αποκαταστάσεις εδαφών στα λιγνιτωρυχεία δεν έχουν ξεκινήσει, στερώντας κρίσιμες αναπτυξιακές ευκαιρίες.
• Η τηλεθέρμανση στη Δυτική Μακεδονία σχεδιάζεται σχεδόν αποκλειστικά με βάση το ορυκτό αέριο, εκθέτοντας τους πολίτες σε υψηλό και ασταθές κόστος.
• Προγράμματα βιώσιμων λύσεων, όπως οι αντλίες θερμότητας, παραμένουν ανενεργά.
• Οι ενεργειακές κοινότητες αποκλείονται στην πράξη λόγω έλλειψης ηλεκτρικού χώρου, ανεπαρκούς χρηματοδότησης και δυσμενούς θεσμικού πλαισίου.
Είναι ενδεικτικό ότι από πρόγραμμα 41,8 εκατ. ευρώ έχουν ωφεληθεί μόλις δύο δήμοι, χωρίς καμία ενίσχυση σε ενεργειακές κοινότητες πολιτών ή επιχειρήσεων.
Ταυτόχρονα, τα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα αποτυπώνουν μια βαθιά και παρατεταμένη κρίση:
• Η Δυτική Μακεδονία καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στη χώρα.
• Η ανεργία των νέων παραμένει από τις υψηλότερες σε ευρωπαϊκό επίπεδο μεταξύ λιγνιτικών περιφερειών.
• Πρόκειται για τη μοναδική περιφέρεια της χώρας όπου η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία δεν αυξήθηκε την τελευταία δεκαετία.
Όπως υπογραμμίζουν οι Βουλευτές, η απολιγνιτοποίηση, όπως υλοποιείται σήμερα, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια μετάβαση χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη, υπονομεύοντας την απασχόληση, την τοπική ανάπτυξη και τη συνοχή των λιγνιτικών περιοχών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι, ενόψει της επόμενης προγραμματικής περιόδου, διαφαίνεται η απουσία διακριτού Ευρωπαϊκού Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη άμεσης αναθεώρησης της εθνικής στρατηγικής.
Με την ερώτησή τους, οι Βουλευτές ζητούν σαφείς απαντήσεις για:
• την επιτάχυνση της απορρόφησης των πόρων του ΠΔΑΜ,
• την έναρξη των αποκαταστάσεων στα λιγνιτωρυχεία,
• την επιλογή του ορυκτού αερίου στην τηλεθέρμανση,
• την καθυστέρηση στην υλοποίηση βιώσιμων ενεργειακών λύσεων,
• τα μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεργίας,
• και τον συνολικό σχεδιασμό της επόμενης ημέρας μετά το 2027.
Καλούν, τέλος, την κυβέρνηση να επαναπροσδιορίσει άμεσα τη στρατηγική της, δίνοντας προτεραιότητα στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, την εξοικονόμηση ενέργειας και την ενεργειακή δημοκρατία, ώστε η μετάβαση να καταστεί πραγματικά δίκαιη και βιώσιμη.
Διαβάστε ολόκληρη την ερώτηση ΕΔΩ