Το κράτος ξοδεύει δημόσιο χρήμα για να κρατήσει αναμμένες λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ που λειτουργώντας αναγκαστικά, σπρώχνουν την τιμή στο χρηματιστήριο ενέργειας ακόμα πιο κάτω, ως και σε αρνητικά επίπεδα. Επιδοτεί δηλαδή κάτι που εντείνει το ίδιο το πρόβλημα από το οποίο υποφέρουν οι παραγωγοί ανανεώσιμων, και που τους αναγκάζει να σβήνουν τα πάρκα τους χωρίς να παίρνουν ούτε ένα ευρώ. Αυτά τα καθιερώνει μια πρόσφατη απόφαση της ρυθμιστικής αρχής, με αφορμή την τηλεθέρμανση της Κοζάνης. Εμείς, ως Πανελήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ, δεν αμφισβητούμε ότι η Κοζάνη χρειάζεται θέρμανση. Ρωτάμε κάτι άλλο, ποιον διαλέγει να σώσει το κράτος, με ποια λεφτά, και ποιον αφήνει να πτωχεύσει.
Ο λιγνίτης είναι πανάκριβος στη λειτουργία του, κυρίως εξαιτίας του κόστους των ρύπων, και έτσι αυτές οι μονάδες δεν θα κάλυπταν τα έξοδά τους στην αγορά με τη σημερινή κατάσταση των τιμών στο χρηματιστήριο. Γι’ αυτό το κράτος τους δίνει πλέον εγγυημένη θέση για να παράγουν ό,τι και να συμβεί, και ύστερα τους πληρώνει τη διαφορά ανάμεσα στο κόστος και στα έσοδά τους. Τα χρήματα έχουν όνομα και προέλευση. Βγαίνουν από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης, που χρηματοδοτείται κατά κύριο λόγο από τους πλειστηριασμούς των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, δηλαδή από τα χρήματα που πληρώνουν οι ρυπαντές για κάθε τόνο CO2 που εκπέμπουν. Με δυο λόγια, το πρόστιμο του άνθρακα γυρίζει πίσω στις ίδιες τις μονάδες που το πληρώνουν, για να κρατήσει αναμμένο τον άνθρακα.
Και προσοχή, η ΔΕΗ δεν ζεσταίνει την Κοζάνη δωρεάν. Πληρώνεται για τη θερμότητα από τους ίδιους τους κατοίκους, που τη χρεώνονται γύρω στα 71 ευρώ τη μεγαβατώρα μέσω της τοπικής επιχείρησης τηλεθέρμανσης, και πληρώνεται και για το ρεύμα στην αγορά. Όλα αυτά τα έσοδα αφαιρούνται κιόλας από το κόστος. Το δημόσιο χρήμα δεν πληρώνει τη θέρμανση, αυτή την πληρώνουν οι Κοζανίτες. Πληρώνει μόνο το παραπάνω κόστος του λιγνίτη, δηλαδή κατά κύριο λόγο το κόστος των ρύπων του. Με ένα φθηνότερο και καθαρότερο καύσιμο, το κενό αυτό θα ήταν ελάχιστο ή και μηδέν.
Και η εταιρεία που δέχεται αυτή τη στήριξη κάθε άλλο παρά τη χρειάζεται. Ο όμιλος ΔΕΗ έκλεισε το 2025 με λειτουργικά κέρδη δύο δισεκατομμύρια ευρώ, καθαρά κέρδη 450 εκατομμύρια, και μοίρασε στους μετόχους μέρισμα αυξημένο κατά πενήντα τοις εκατό. Για έναν τέτοιο κολοσσό, η ζημία μιας μονάδας τηλεθέρμανσης είναι ψίχουλο, μια στρογγυλοποίηση που δεν θα φαινόταν καν στα βιβλία του. Από την άλλη, ο μικρός παραγωγός δεν έχει δεύτερη δουλειά να διορθώσει μια τόσο μεγάλη ζημιά. Έχει ένα πάρκο, σχεδόν πάντα με δάνειο, και όταν αυτό το ένα βγει ζημιογόνο, δεν μιλάμε για στρογγυλοποίηση, μιλάμε για χρεοκοπία.
Η ΔΕΗ μάλιστα κάθεται σε όλες τις πλευρές του τραπεζιού. Είναι ο λιγνίτης που αποζημιώνεται, είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ανανεώσιμων στη χώρα, έχει και μονάδες φυσικού αερίου, και είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής ρεύματος. Χάνει από το ένα χέρι και κερδίζει από το άλλο. Εμείς κρατάμε μόνο το χέρι που ματώνει. Και η αναγκαστική λειτουργία του λιγνίτη ρίχνει την τιμή του ρεύματος για όλους. Στη χονδρική αγορά ισχύει ένας απλός κανόνας, όσο περισσότερο ρεύμα προσφέρεται για τις ίδιες ανάγκες, τόσο πιο φθηνά κλείνει η τιμή. Μια λιγνιτική μονάδα δεν σβήνει σαν λάμπα. Μόλις ανάψει για τη θέρμανση, συνεχίζει να παράγει και το μεσημέρι, όταν ο ήλιος έχει ήδη γεμίσει το δίκτυο, και πιέζει την τιμή στο χρηματιστήριο ακόμα πιο κάτω, ως και σε αρνητικές τιμές. Όσο πιο χαμηλά πέφτει η τιμή, τόσο μεγαλώνει η αποζημίωση της ΔΕΗ και τόσο μικραίνει ή εξαφανίζεται το έσοδο των φωτοβολταϊκών πάρκων.
Εδώ ανοίγει ένα ερώτημα, που κάποια στιγμή πρέπει να απαντηθεί δημόσια. Ποιοι είναι αυτοί που ρίχνουν ρεύμα σε αρνητικές τιμές σχεδόν μόνιμα και σπρώχνουν την αγορά κάτω από το μηδέν; Δεν είναι ο μικρός παραγωγός, που δεν έχει την πολυτέλεια να πληρώνει ο ίδιος για να παράγει. Είναι κατά κανόνα οι μεγάλοι καθετοποιημένοι όμιλοι, που έχουν μαζί παραγωγή και προμήθεια, κι έτσι ό,τι χάνουν ως παραγωγοί στις αρνητικές τιμές το κερδίζουν ως προμηθευτές. Αυτή τη δυνατότητα, που ο μικρός δεν θα την αποκτήσει λογικά ποτέ, οφείλει να την εξετάσει ανοιχτά η ρυθμιστική αρχή, ποιος υποβάλλει αρνητικές προσφορές, πόσο συστηματικά το κάνει, και αν αυτό στρεβλώνει την αγορά εις βάρος όλων των άλλων. Δεν μπορεί να μένει κρυφό, κάποια στιγμή αυτά τα στοιχεία πρέπει να γίνουν δημόσια.
Τα μεγέθη είναι συντριπτικά. Μέσα στο 2025 πετάχτηκαν κοντά στις δύο τεραβατώρες καθαρής ενέργειας, ρεύμα αρκετό να καλύψει περίπου μισό εκατομμύριο νοικοκυριά για έναν ολόκληρο χρόνο, μόνο και μόνο επειδή το δίκτυο δεν τις χωρούσε. Την ίδια χρονιά, οι ώρες με μηδενική ή αρνητική τιμή ξεπέρασαν τις 475, υπερδιπλάσιες από την προηγούμενη. Όλη αυτή η καθαρή και φθηνή ενέργεια χάθηκε, και κανείς δεν αποζημίωσε όσους την παρήγαγαν. Ας μην ακούσουμε λοιπόν ξανά ότι, σβήνοντας τα φωτοβολταϊκά, πετάμε κάτι δωρεάν. Ο ήλιος είναι δωρεάν, το πάρκο όχι. Κάθε πάρκο κόστισε χρήματα, με δάνειο που πληρώνεται είτε δουλεύει είτε το σταματούν. Όταν μας κόβουν, δεν γλιτώνουμε κανένα έξοδο. Χάνουμε μόνο το έσοδο, και η δόση του δανείου μένει στη θέση της προς πληρωμή.
Το πιο προκλητικό έρχεται στο τέλος. Η αποζημίωση της ΔΕΗ είναι αναδρομική. Η απόφαση δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2026 (απόφαση ΡΑΑΕΥ Ε-110/2026, ΦΕΚ Β΄ 2924/22.5.2026, άρθρο 85 παρ. 3 του ν. 5151/2024), αλλά πληρώνει τις μονάδες πίσω ως τον Οκτώβριο του 2024, δύο ολόκληρους χειμώνες. Για εμάς, η μόνη στήριξη που ανακοινώθηκε θα ισχύει αναδρομικά μόλις από την 1η Ιουνίου 2026, και όχι τουλάχιστον από τον Ιανουάριο του 2025 όπως θα ήταν δίκαιο, και καλύπτει μόνο τις ώρες μηδενικής τιμής, ίσως και δύο αρνητικές αν εφαρμοστεί σωστά ο νόμος. Μέχρι σήμερα, μάλιστα, όταν οι τιμές μένουν μηδενικές ή αρνητικές για πάνω από δύο συνεχόμενες ώρες δεν αποζημιωνόμαστε καθόλου, ούτε καν τις δύο πρώτες ώρες, και μένει να φανεί αν ο νέος νόμος θα το διορθώσει σωστά. Και την ενέργεια που μας ανάγκασαν να περικόψουμε δεν την αποζημιώνει κανείς, παρότι ο ευρωπαϊκός κανονισμός το προβλέπει (άρθρο 13 παρ. 7 του Κανονισμού ΕΕ 2019/943). Τον λιγνίτη τον πληρώνουν για τα προπέρσινα. Εμάς, μόνο από εδώ και μπρος, και πάλι ούτε καν τα μισά. Τις περικοπές και τις μηδενικές και αρνητικές μας του 2024, του 2025 και του 2026 δεν τις βλέπει κανείς.
Και ας ξεκαθαρίσουμε για μια ακόμη φορά ποιος έχει την ευθύνη. Το πρόβλημα δεν το δημιουργήσαμε εμείς. Το δημιούργησε το κράτος, αδειοδοτώντας πολύ περισσότερα έργα απ’ όσα αντέχει το δίκτυο, χωρίς να δημιουργήσει ίδιο fast track αδειοδοτήσεων για αποθήκευση και υποδομές δικτύου, ενώ εμείς επενδύσαμε με βάση άδειες και όρους που το ίδιο υπέγραψε.
Γι’ αυτό η ΕΠΑΦΗ ζητάει τα εξής, εδώ και τώρα, χωρίς να χαθεί άλλος χρόνος.
Πρώτον, αποζημίωση για όλη τη χαμένη μας ενέργεια, για όλες τις περικοπές από το 2024 και για όλες τις ώρες μηδενικών τιμών και 2 ωρών αρνητικών τιμών από το 2025, όπως ακριβώς έγινε για τη ΔΕΗ.
Δεύτερον, να μη βαθύνει το πάτωμα των τιμών στα μείον εκατό ευρώ τη μεγαβατώρα όσο εμείς μένουμε χωρίς αποζημίωση.
Τρίτον, να χαρακτηριστούν τα δάνειά μας έκτακτης ανάγκης, με κρατική επιδότηση και αναστολή δόσεων, ακριβώς όπως έγινε στην πανδημία με το πρόγραμμα «Γέφυρα» για όσους είχαν πληγεί από μια κρίση που δεν προκάλεσαν.
Τέταρτον επέκταση των Συμβάσεων κατά 7 έτη. Επεκτάσεις συμβάσεων λόγω αρνητικών τιμών είναι ήδη νομοθετημένες σε Ευρωπαϊκές χώρες.
Και πέρα από αυτά, ζητάμε να μπει σε fast track η αδειοδότηση αποθήκευσης δίπλα στα υπάρχοντα πάρκα, ώστε να αποθηκεύουμε αντί να πετάμε ενέργεια, και να γίνει δίκαιη και διαφανής η κατανομή των περικοπών, να μην πέφτουν πάντα στους ίδιους, και να αποζημιώνονται όπως ορίζει ο ευρωπαϊκός κανονισμός.
Το ερώτημα παραμένει ένα και απλό. Τα δημόσια χρήματα της ενεργειακής μετάβασης θα πηγαίνουν στο παρελθόν ή σε αυτούς που χτίζουν το μέλλον; Θα πηγαίνουν στον μικρό παραγωγό ή στους καθετοποιημένους ομίλους;
Η εγγραφή στο Σύλλογο ΕΠΑΦΗ για ιδιοκτήτες Φωτοβολταϊκών Σταθμών είναι εντελώς δωρεάν. Γίνετε μέλος εδώ
Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ (Ένωση Παραγωγών Αποθήκευσης & Φωτοβολταϊκών Ηλεκτροσταθμών) www.epafi.com.gr
Με εκτίμηση,
Γραμματεία Συλλόγου Ε.Π.Α.Φ.Η.
Ένωση Παραγωγών Αποθήκευσης & Φωτοβολταϊκών Ηλεκτροσταθμών
Email: [email protected]
Website: www.epafi.com.gr
Ο σύλλογος σε άμεση επαφή με τον παραγωγό.
