Υπάρχουν εποχές που μένουν στη συλλογική μνήμη όχι μόνο για τις εικόνες και τα σύμβολα τους, αλλά κυρίως για την αισιοδοξία που δημιούργησαν.
Για την πεποίθηση ότι η επόμενη γενιά μπορεί να ζήσει καλύτερα από την προηγούμενη. Ότι η ανάπτυξη μπορεί να δημιουργεί ευκαιρίες για περισσότερους. Ότι η πολιτική μπορεί πραγματικά να αλλάζει τη ζωή των ανθρώπων.
Η προσδοκία αυτή είναι περισσότερο επίκαιρη σήμερα.
Το αποτέλεσμα στη Σουηδία έρχεται να προστεθεί σε μια ευρύτερη συζήτηση για την κατεύθυνση της Ευρώπης.
Οι Σοσιαλδημοκράτες παρέμειναν η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της χώρας.
Η ουσιαστική μεταβολή όμως βρίσκεται αλλού, ύστερα από τέσσερα χρόνια κεντροδεξιάς διακυβέρνησης, με κοινοβουλευτική στήριξη από τους Σουηδούς Δημοκράτες, το κεντροαριστερό μπλοκ βρίσκεται ξανά σε θέση να διεκδικεί την κυβερνητική ευθύνη.
Είναι ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά μηνύματα της σουηδικής κάλπης, η συντηρητική κυριαρχία και η άνοδος της ακροδεξιάς δεν αποτελούν πολιτική νομοτέλεια.
Οι πολιτικοί συσχετισμοί μπορούν να αλλάξουν.
Ακόμη και η ίδια η εκλογική βραδιά είχε τη δική της υπενθύμιση για όσους αντιμετωπίζουν τις μετρήσεις ως προδιαγεγραμμένα πολιτικά αποτελέσματα.
Αυτό έχει τη σημασία του και για την Ελλάδα.
Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Δεν εκλέγουν κυβερνήσεις, δεν καθορίζουν εκλογικά αποτελέσματα και κυρίως δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την πολιτική.
Η τελική απόφαση ανήκει πάντοτε στους πολίτες και στην κάλπη.
Η Σοσιαλδημοκρατία επιστρέφει.
Όχι επειδή επιστρέφει ο κόσμος στο χθες, αλλά επειδή σε μια εποχή γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ακρίβειας, ενεργειακής ανασφάλειας και νέων ανισοτήτων επιστρέφει η ανάγκη για πολιτική που συνδυάζει την ανάπτυξη με την κοινωνική δικαιοσύνη και την ασφάλεια με την πρόοδο.
Οι προκλήσεις είναι πλέον διαφορετικές.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την εργασία και την παραγωγή. Η πράσινη μετάβαση μετασχηματίζει οικονομίες και ολόκληρες περιοχές. Το δημογραφικό, η στεγαστική κρίση και το κόστος ζωής περιορίζουν τις προσδοκίες μιας νέας γενιάς και η Ευρώπη καλείται να εξασφαλίσει μεγαλύτερη ενεργειακή, παραγωγική και γεωπολιτική αυτονομία.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Σοσιαλδημοκρατία έχει ξανά έναν σαφή ρόλο να οργανώσει την αλλαγή και να διασφαλίσει ότι το κόστος της δεν θα μεταφέρεται πάντα στους ίδιους.
Στην Ελλάδα, οι προτάσεις που παρουσίασε ο Νίκος Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση με την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, ισχυρό κοινωνικό κράτος, στήριξη της εργασίας και της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και ουσιαστική περιφερειακή ανάπτυξη.
Αν υπάρχει μία περιοχή όπου η συζήτηση παύει να είναι θεωρητική, αυτή είναι η Δυτική Μακεδονία.
Η ενεργειακή μετάβαση έχει ήδη πραγματικό οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα.
Η βίαιη απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό χρονοδιάγραμμα παύσης λειτουργίας. Συνδέεται με θέσεις εργασίας, εισοδήματα, επιχειρήσεις, δημογραφική συρρίκνωση, ενεργειακή ασφάλεια και τελικά με το μέλλον μιας ολόκληρης περιφέρειας.
Δίκαιη μετάβαση δεν σημαίνει πρώτα κλείνουμε και μετά αναζητούμε τι θα δημιουργήσουμε.
Σημαίνει ότι το νέο παραγωγικό μοντέλο πρέπει να είναι έτοιμο να υποδεχθεί την κοινωνία και την οικονομία που αφήνουν πίσω τους οι δραστηριότητες που αποσύρονται.
Η λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων, όπου είναι ενεργειακά αναγκαία και τεχνικά εφικτή, πρέπει να εντάσσεται σε έναν ρεαλιστικό εθνικό σχεδιασμό μέχρι να υπάρχουν πραγματικές και επαρκείς εναλλακτικές, όχι μόνο εγκατεστημένα μεγαβάτ, αλλά σταθερές θέσεις εργασίας, παραγωγικές επενδύσεις και εισόδημα για την περιοχή.
Η Δυτική Μακεδονία δεν ζητά να μείνει στο χθες.
Ζητά να έχει θέση στο αύριο.
Με νέες παραγωγικές επενδύσεις, σύγχρονες ενεργειακές υποδομές, αξιοποίηση της τεχνολογίας, ισχυρό Πανεπιστήμιο, καλύτερες μεταφορικές συνδέσεις και πραγματικά κίνητρα ώστε νέοι άνθρωποι και επιχειρήσεις να επιλέξουν να μείνουν και να επενδύσουν εδώ.
Αυτό είναι στην πράξη το ευρωπαϊκό στοίχημα της νέας Σοσιαλδημοκρατίας.
Η πράσινη μετάβαση να είναι ταυτόχρονα οικονομικά αποτελεσματική, κοινωνικά δίκαιη και ενεργειακά ασφαλής.
Eδώ βρίσκεται η μεγάλη ευκαιρία, αλλά και η ευθύνη, για το ΠΑΣΟΚ.
Να συνδέσει την ιστορική του σχέση με την κοινωνική πρόοδο με ένα σύγχρονο σχέδιο για την παραγωγική Ελλάδα και τις περιφέρειες της.
Η νοσταλγία για καλύτερες εποχές μας θυμίζει ότι υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες οι πολίτες πίστευαν περισσότερο στο αύριο.
Η Σοσιαλδημοκρατία επιστρέφει γιατί επιστρέφει η ανάγκη για αυτή την προσδοκία.
Με νέες απαντήσεις σε νέες προκλήσεις.
Για εμάς στη Δυτική Μακεδονία, αυτό αποκτά ένα πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Η μετάβαση δεν θα είναι πραγματικά πράσινη, αν πρώτα δεν είναι δίκαιη.
Γιώργος Φτάκας
Πολιτευτής ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής Π.Ε. Κοζάνης
